32 
EEN LEERBOEK OVER DE PHASENLEER. 
een grondige beoordeeling zou men het in byzonderhedjn moeten 
bestudeeren. Doch zulk eene zou hier ook misplaatst zpn en ik wil 
daarom eindigen , ten gerieve van de meerderheid .der lezers van dit 
tydschrift , met hetgeen waarmee ik wellicht beter gedaan had te 
beginnen, met een kleine opheldering van den titel. 
Wat men onder phasenleer (phasen , componenten en de door 
GiBBs daartusschen gevonden betrekking) verstaat, is reeds gezegd in 
de aankondiging van de voordracht van den S. (bldz. 61 van den vorigen 
jaargang). Doch wat zijn »die heterogenen Gleichgewichte”, die door 
die leer zullen worden bekeken en opgehelderd ? 
Tegenover een heterogeen staat natuurlijk een homogeen evenwicht 
en in dien laatsten toestand zegt men, dat een massa verkeert, als 
die in haar mechanisch isoleerbare deelen overal dezelfde physische 
en chemische eigenschappen bezit. De benaming is dus van toepassing 
op goed gemengde gassen en vloeistoffen, op vloeibare en vaste 
oplossingen , mits druk en temperatuur waarneembaar overal gelyk 
zijn. Want zijn die on gel ij k , dan kan er van evenwicht geen sprake zgn. 
Bestaan er nu twee (of meer) zoodanige massa’s naast elkander , 
die, elk op zich zelf homogeen, van elkander in eenig opzicht verschillen 
(in samenstelling , in energie of in agregatietoestand) dan noemt' men 
ze phasen. Hoewel er nu tusschen beide als ’t ware een physische 
scheidingsvlakte is , waarop plotseling de een of andere wijziging in 
eigenschappen komt, zoo kan .er toch tusschen zoodanige phasen 
evenwicht bestaan. Doch dit is dan een zoogenoemd heterogeen even- 
wicht en de voorwaarden daarvoor bestudeert de phasenleer. 
Om aan de eenvoudige voorbeelden, (t. a. p. bldz. 61 gegeven), 
nog een toetevoegen , zij aether en water genoemd , die , dooreen 
geschud , na rust twee lagen vormen , phasen. De bovenste is water- 
houdende aether , de onderste aetherhoudend water, en onder bepaalde 
voor waarden bestaan beide naast elkander in een heterogeen evenwicht. 
Ik eindig met den wensch, dat het den hoogleeraar gegeven moge 
zijn het zoo goed begonnen werk in korten tijd te voltooien. De 
chemische literatuur zal alsdan met een hoogst belangrpk werk ver- 
rykt zijn , dat er krachtig toe zal bijdragen om de nieuwe leer meer 
algemeen ingang te verschaffen en een plaats in het academisch onder- 
richt, waarop zij ten volle recht heeft. 
10 Sept. 1901. 
R. S. Tj. M, 
