TYCMO BIIAIIE. 
19 
met mijn gansche ziel op die der sterrenkunde heb geworpen en opdat 
ik de gedachtenis mijner ouders, die goed voor mij zijn geweest, 
dankbaar gedenke. 
Terwijl ik dan te voren in mijn Deensche vaderland , uit boeken , 
reeds eenigszins de grondslagen had gelegd van de kennis van de begin- 
selen der sterrenkunde , tot welke ik als door eene natuurlpke neiging 
werd gedreven , ben ik te Leipzig , tegen den zin en het verzet van 
mijnen mentor , die liever wilde dat ik mij op de rechtsgeleerdheid 
toelegde , daarbp zich op den wil mijner ouders beroepende , (wat ik 
dan ook gedaan heb voorzooverre mijn leeftijd toeliet) begonnen uit 
heimelijk bijeengebrachte boeken , in ’t geheim , opdat mijn mentor 
het niet bemerken zou, meer en meer de sterrenkunde te beoefenen. 
Spoedig daarop begon ik mij ook vertrouwd te maken met de sterren- 
beelden , welke allen , voor zooverre ze boven den horizon te zien 
waren , ik met behulp van een kleine globe , die ik des avonds stilletjes 
met mij nam , binnen een maand uit mij zelf en zonder dat iemand 
mij voorlichtte, geleerd heb; evenals het mij evenmin nooit heeft 
mogen gebeuren een onderwijzer in de wiskunde te hebben. Overigens 
vorderde ik in die wetenschap vrij snel en met kracht. Ik lette ook 
op de eigen beweging der planeten; en dewijl ik door lijnen, met dit 
doel getrokken en met behulp van mijn kleine globe uit hare ver- 
menging met de vaste sterren bemerkte , dat hare plaatsen aan den 
hemel niet overeenkwamen , noch met de berekeningen van alphonsus , 
noch met die van copernicus, hoewel zij dezen naderbij kwamen dan 
genen, heb ik daarna er mij met den dag ijveriger op toegelegd hare 
verschijningen opteteekenen en daarna te vergelijken met de bereke- 
ning der tafelen van prutinicus (want ook die had ik mij toen eigen 
gemaakt) , omdat ik op de ephemeriden niet vertrouwde , daar ik die 
van STADius, die toen de eenige bestaande waren, op vele plaatsen 
onnauwkeurig en leugenachtig bevonden had. Daar ik echter geene 
instrumenten tot mijne beschikking had — de mentor stond mij die 
niet toe — trachtte ik de zaak in den beginne zoo veel mogelpk met 
behulp van een nog al grooten passer te volvoeren , door namelijk 
het gewricht (der beide beenen) tegen het oog te houden en een van 
beide op de waartenemen planeet te richten en de andere op een 
naburige vaste ster , of ook wel schatte ik , door zoo den afstand 
tusschen twee planeten waartenemen , de graden , die tusschen haar 
gelegen waren. En al .moge deze manier van waarnemen niet nauw- 
keurig geweest zijn , toch ben ik door haar zoo ver gebracht , dat 
4 
