DE WAPENS ÜER WORMEN. 
119 
zijn bewoners van het zoete en zoute water. In een aquarium ziet 
men aan planten of tegen den glazen wand kleine , dikwijls niet meer 
dan een millimeter lange, langwerpig-eivormige , platte diertjes, die 
langzaam als een slak zich voortbewegen, of men vindt in vijvers 
en beken , onder de bladen der waterleliën of onder steenen , melk- 
witte , platte wormen van 1 — 2 centimeter lengte, die óf vastzitten 
óf rondkruipen. Het zijn trilwormen , die, hoe eenvoudig van bouw 
zij ook mogen zijn, toch als vraatzuchtige roovers jacht maken op 
de kleine in het watei levende diertjes en aldus daar geen onbeduidende 
rol vervullen. Ook in de zee leven talrijke vormen , meestal grooter 
en ook mooier gekleurd. Zij verdedigen zich óf door die kleuren , óf 
hunne wapens zijn van scheikundigen aard. De met trilharen bekleede 
huid bevat verschillende lichaampjes , die bijna alle tot de verdedi- 
ging in betrekking staan ; bp velen vindt men in de huid kleine 
lichaampjes in den vorm van staafjes , die dikwijls in groote hoeveel- 
heid worden afgescheiden , soms ook op de bij de Holtedieren voor- 
komende netelcellen gelijken en tot liet bemachtigen van de prooi 
schpiien te dienen. Sommige Planarieën kunnen een klein naaldje ver 
uitwerpen. Bij anderen vindt meu kleine, glasheldere staafjes, zeer 
verschillend van vorm , tot kleine pakjes in de opperhuid vereenigd ; 
soms strekken zich de cellen , waarin deze staafjes voorkomen , uit 
tot in de lichaams-weefsels en vormen een samenhangend geheel , dat 
in het voorste deel van het lichaam uitmondt. De verrichtingen dier 
staafjes wisselen waarschijnlijk met de soort ; maar meestal beschouwt 
men ze als organen , die brandend werken en dus min of meer met 
netelcellen zijn te vergelijken. Zij ontbreken gewoonlijk bp die soorten 
welke in het bezit van netelcellen zijn. 
Bij vele Polycladen vindt men in de opperhuid cellen van verschil- 
lenden vorm, die een slijm afzonderen, dat waarschijnlpk giftige eigen- 
schappen bezit. Convoluta Roscqffënsis riekt krachtig , waardoor vele 
dieren worden afgeschrikt (men heeft er trimethylamine in gevonden , 
de stof waaraan de haringpekel zijn onaangenamen reuk te danken 
heeft) ; de in de huid aanwezige klieren beschouwt men als giftklieren. 
Ook kan nog melding gemaakt worden , al zijn het wellicht meer 
wapens bestemd tot aanvallen, van den snuit bij sommige Trilwormen 
met onVertakt darmkanaal {RImbdocoela) , die dikwijls van netelcellen 
is voorzien en van een giftklier, die bij andere gevonden wordt. 
Bovendien komen vele Trilwormen in kleur overeen met de plaatsen 
waar zij leven; zij die als commensalen op andere dieren leven, 
