DE WAPENS DER HOLTEDIEREN. 
125 
DE WAPENS DER HOLTEDIEREN. 
Hoewel deze dieren op een veel lageren trap van organisatie staan 
dan de anderen , heeft toch de natuur ook hen niet in den steek 
gelaten , waar het gold hen te voorzien van wapens in den stryd 
om het bestaan. Integendeel, zij gaf hun raillioenen van voor het 
ongewapende oog onzichtbare wapens, die even krachtig werken bij 
den aanval als bij de verdediging en die , naar omstandigheden , zelfs 
voor den mensch gevaarlijk kunnen worden. Deze wapens zijn de 
zoogenaamde netelorganen , die bij alle Cnidariën , de Holtedieren in 
eigenlijken zin , voorkomen. Zij worden gemist bij de Sponzen en ook 
bij de Ribkwallen. De netelorganen liggen in de huid en zpn kleine 
ei- of peervormige , door een veerkrachtigen wand omgeven holten of 
kapsels , die een langen , spiraalvormig opgerolden , hollen draad , en 
tevens eene eenigzins kleverige, zeer brandende en dikwijls blaar- 
trekkende vloeistof bevatten. Wordt op het netelkapsel een drukking 
uitgeoefend , dan w'ordt met groote snelheid de zoogenaamde neteldraad 
naar buiten geworpen , die zich geheel en al ontrolt ; dan kan men 
bemerken dat hij, in dien ontrolden toestand, eigenlgk niets anders 
is dan een draadvormig verlengsel van het kapsel en dat het kanaal 
in den draad de voortzetting is van de holte in het kapsel. In den 
gewonen toestand daarentegen is de draad als de vinger van een 
handschoen in de holle ruimte van het kapsel omgestulpt. De vorm 
dier kapsels is, naar de soort, zeer verschillend; dikwijls is de uit- 
gestulpte draad aan zijne buitenzijde met weerhaakjes en fijne haartjes 
bezet. De werking dier organen bestaat daarin , dat een dier met 
weeke huid , wanneer het met den draad in aanraking komt , door 
het bptende vocht in het kapsel , dat door het kanaal in den draad 
naar buiten wordt geperst , gevoelig wordt gebrand en niet zelden , 
door de ontlading van het buitengewoon groot aantal kapsels, ge- 
heel wordt verlamd ; bovendien leggen zich de lange draden als de 
draden van een spinneweb om het slachtoffer , dat dikwijls geheel en 
al door hen wordt ingesloten. Volgens eene berekening van möbiüs 
bezit een soort van Zeeanemoon (Anthea cereus) in een enkelen van 
hare 150 armen niet minder dan 43 millioen netelkapsels , in ’t ge- 
heel alzoo 6450 millioen. Niet zelden dragen die netelcellen aan hare 
oppervlakte een fijn, stijf haartje, het zoogenaamde Cuidocil] wordt 
dit slechts even aangeraakt , dan trekt zich de netelcel samen en de 
kapsels, die zich dan tegelijkertyd ontladen, komen te voorschijn. 
