OPMERKINGBN ÜVRR PLANTEN MET PRIKKELBARE STEMPELS. 
135 
na 2 uur tijds gaat kiemen, wanneer men namelijk de voorzorg heeft 
genomen in den waterdroppel tevens een stempel van Torenia te 
leggen. Ook werkt het evengoed bevruchtend als het andere. 
Het eenige verschil tusschen het vry uitgedreven stuifmeel der 
lange meeldraden en het in de helmknoppen besloten stuifmeel der 
korte meeldraden openbaart zich dus — behoudens hetgeen daarom- 
trent nog zoo aanstonds zal worden medegedeeld — in zijne verhou- 
ding op de kleppen van den stempel. 
Dat er planten zijn met stempels , wier lippen bij de minste aan- 
raking tot elkander naderen om kort daarop zich weer te openen, is 
reeds lang bekend. Ook weet men dat de stempel gesloten blijft 
wanneer de bloem is bestoven geworden. 
Die van Mimulus zijn herhaaldelijk beschreven o. a. door Delpino, 
Batalin, Ch. Dar win, Kerner von Marilaun en Hansgirg. 
Dat evenwel die stempellippen zich tegenover vreemd stuifmeel 
geheel anders gedragen dan tegenover eigen stuifmeel heb ik nergens 
gevonden , evenmin als eene verklaring van het dicht bly ven der 
stempellippen na ontvangst van het eigen stuifmeel. 
Een nader onderzoek nu van de stempels leert , dat de binnenzijde 
der lippen in hooge mate gevoelig is voor prikkels. De minste aan- 
raking doet ze direct dicht slaan. De buitenzijde daarentegen kan 
belangrijke prikkels en stooten verdragen, zonder dat dit aanleiding 
geeft tot het sluiten van den stempel. 
De prikkel werkt geheel locaal , d. w. z. eene aanraking van 
de binnenzijde van een der lippen plant zich niet voort op de 
andere , doch brengt alleen de direct aangeraakte in beweging. Wordt 
de stijl doorgesneden , dan blijven de stempellippen toch altijd nog 
even gevoelig. Knipt men de helft van een der lippen af, dan blijft 
de andere helft op dezelfde wijze op prikkels reageeren. 
Verder leert het onderzoek, dat het dichtslaan der kleppen, wanneer 
daarop stuifmeel wordt gebracht, uitsluitend het gevolg is van de 
daarbij bijna onvermijdelijke aanraking van de gevoelige binnenzijde. 
Men kan dit aantoonen door met uiterste voorzichtigheid eene hoe- 
veelheid stuifmeel op zoodanige wgze op den stempel te brengen , 
dat de korrels aan de stempelharen blijven hechten; in dat geval 
zetten de lippen zich niet in beweging. ^ Doet men dit echter min 
^ Men doet dit het best door stijl en stempel op het objectglas te leggten en onder eene 
zwakke vergrooting het stuifmeel met de stempelharen in aanraking te brengen. 
