158 
DE GESCHIEDENIS DER CHINEESCHE 
weinige, dat zij van de Indiërs overnamen, geheel aan de Westersche 
volken ontleend, met wie zij ruim eene eeuw vóór onze jaartelling 
door den handel in verkeer kwamen. 
Den grooten stoot tot de beoefening der sterrenkunde in China 
gaf echter pas de komst der Jezuïeten in de zestiende eeuw. 
De welbekende medestichter van de orde van Loyola , franciscus 
XAVER ius, was in 1549 van Goa naar Japan overgestoken om er ’t Chris- 
tendom te prediken. En onder de oorzaken, » waarom ’t paapsche geloof 
zoo haastig over Japan doorbrak,” noemt montana in zpne »Gedenk- 
waerdige gesantschappen der O. I. Maatschappij aan de Kaisaren 
van Japan” , ^ de » onkunde der Japanders in natuurlpke geheime- 
nissen. Weshalven zich vergaapten aan de Jesuiten” , als dezen hun 
natuurverschijnselen verklaarden en kennis der sterren mededeelden. 
Zoo ging het ook in China, waarheen xaverius in 1552 overstak, 
zonder evenwel het doel van zijn’ tocht te bereiken. Onder zijne 
opvolgers , voornamelijk onder den bekwamen ricci en den voor- 
treffelijken geograaf en reisbeschrijver martini, breidde zich de invloed 
der Jezuïeten in China zeer uit. 
Al spoedig werden voor de missie in China de bekwaamste leden 
der orde in Europa uitgekozen en daarbij vooral gelet op weten- 
schappelijke voorbereiding. Bovendien wisten de Jezuïeten zich de 
gunst des keizers te verwerven en hadden den tact, de heerschappij 
der Mantsjoes te erkennen en zich bij hen aan te sluiten nog vóór 
hunne troonsbestpging. Zoo kwam het, dat de eerste keizer der nieuwe 
dynastie (1644) aan den Jezuïet schaal opdroeg, den kalender te 
herzien , van welke taak deze zich zoo uitnemend kweet , dat hij tot 
president van den astronomischen dienst werd benoemd. Hem werd 
de Belgische pater verbiest- ter zijde gesteld, die schaal in 1671 
in zijne waardigheid opvolgde. 
Het is vooral door de berichten van verbiest , dat in Europa en 
in ’t bijzonder te Parijs en bij lodewijk xiv persoonlijk , de belang- 
stelling voor China werd opgewekt. Al lang hadden de Jezuïeten 
ingezien , dat astronomie en mathematica die vakken van kennis 
waren, welke door de Chineezen ’t meest werden gewaardeerd en 
waarin Europa China ver vooruit was; en dat vooral de vaardigheid 
in ’t toepassen dier kennis in de practijk ’t middel was om eene 
^ Amsterdam, 1669. 
^ Quetelet: „Histoire des Sciences mathématiques et physiques chez les Beiges.” 
