ASTRONOMISCHE INSTRUMENTEN, 
159 
invloedrijke plaats te veroveren. Op uitdrukkelijken wensch nu van 
LODEWIJK XIV zelven werden zes van de geleerdste Jezuïeten naar 
China gezonden. Zij kregen den titel van »koninklyke mathematici,” 
werden lid van de Académie en werden op kosten des konings met de 
beste geographische instrumenten toegerust. Een van hen, gerbillon, 
werd spoedig de onontbeerlijke begeleider van den grooten , ver- 
lichten keizer kang-hsi op zijne jachttochten en expedities tegen de 
Mongolen. Hij werd vereerd met den titel van »hofastronoom” en 
onderrichtte den weetgierigen vorst in de hanteering der mathema- 
tische en astronomische instrumenten. 
Het belangrijkste arbeidsveld vonden de uitgezonden paters in de 
constructie van eene juiste kaart van China , naar het heet , op aan- 
stichting van KANG-HSI. In negen jaar tijds was het belangrijke werk, 
— een meesterwerk volgens von richthofen , — voltooid. Dit was 
in 1718 en drie jaar later verliet gaübril Parijs, misschien de 
best voorbereide missionaris , die ooit werd uitgezonden. Hij had 
vooral de inrichtingen van sterrenwachten bestudeerd , bracht in Peking 
dadelijk de instrumenten in orde en begon waarnemingen te doen. 
Want al onder keizer kang-hsi was den Jezuïeten toegestaan, voor 
hunne sterrekundige waarnemingen in Peking een observatorium te 
doen bouwen. Daartoe werd een gedeelte afgezonderd van den zuid- 
oostelijken hoek der zoogenaamde Tartarenstad , die , zooals men weet, 
door een muur van de eigenlijke Chineezenstad is gescheiden. Eene 
beschrijving dier sterrenwacht en van de instrumenten, waarmede zij 
was toegeiQst, heeft Pater verbiest gegeven in een werk \ waarvan 
de eerste uitgave, in 1668 verschenen, hoofdzakelijk uit afbeeldin- 
gen bestaat , terwijl de verklarende tekst eerst bij de tweede uitgave 
van 1687 werd gevoegd. Behalve enkele astronomische instrumenten 
uit den tijd van de heerschappij der Mongolen over China , die 
waarschijnlpk van Arabische herkomst zijn , bezat het observatorium 
te Peking quadranten en sextanten , zooals die , welke door tycho 
brahe’s groote hervormingen op het gebied van sterrenkundige waar- 
nemingen algemeen gebruikelijk waren geworden ; verder eenige glo- 
ben en armillair-sferen , die waarschijnlijk meer ter onderrichting 
van nieuwelingen in ’t vak dan tot het doen van metingen zullen 
zijn gebruikt. De grootere exemplaren waren onder den blooten hemel 
opgesteld en zullen dus , — de strenge Chineesche winters in aan- 
^ Liber organicus astronomiae Europaeae apud Sinas restitutae. 
