DE PFIASENLEER. 
201 
Hoe aannemelijk wordt ook uit dit oogpunt de wet van de massa- 
werking, daar met het toenemen van het aantal werkzame moleculen 
in de cM^ ook het aantal botsingen moet toenemen , die de voor- 
waarde zijn voor de werking. 
Moleculair-theoretische beschouwingen , waaruit ook de wet der 
massa-werking is voortgekoraen , zijn geschikt voor de behandeling 
zoowel der homogene als der heterogene evenwichten. De phasenleer heeft 
betrekking op de laatste. Homogeen noemen wij een stelsel , als het 
in al zijn deelen dezelfde scheikundige samenstelling en dezelfde physische 
en chemische eigenschappen bezit. Waterdamp b.v. van 1500*^, waarin 
moleculen water , waterstof en zuurstof met elkander evenwicht 
maken , is er een voorbeeld van. Als twee of meer homogene stof- 
massa’s naast elkander bestaan , heeft men een heterogeen stelsel. Dit 
is b.v. het geval in een gesloten ruimte , waarin zich bij hoogere 
temperatuur calciumcarbonaat bevindt , dat ten deele ontleed is in 
calciumoxyde en koolstofdioxide. Ook water, in aanraking met zijn 
verzadigenden damp , vormt zulk een stelsel. 
Waar nu naast homogene gassen en vloeistoffen vaste stoffen voor- 
kwamen , stelden guldberg en waage de massa’s van de laatste 
constant. In het geval van het calciumcarbonaat kwamen dan in de ver- 
gelijking voor het evenwicht het laatste en het calciumoxyde voor 
als constanten , zoodat alleen het koolstofdioxide een veranderlijke werk- 
zame massa — een veranderlijke concentratie of spanning — bezit, die 
bij een bepaalde temperatuur uitsluitend het evenwicht bepaalt. Zoo 
kan de massa-wet uitnemende diensten bewijzen, zoowel bij de studie 
van het homogene als van het heterogene scheikundige evenwicht. Zij heeft 
dan ook niet alleen op het gebied van het evenwicht der moleculen 
maar ook op dat der ionen , waarin de laatste gesplitst worden, haar 
bruikbaarheid kunnen toonen. 
Ook van mathematisch-physische zyde drong men met moleculair- 
theoretische beschouwingen door tot het gebied van het heterogene 
evenwicht, dat het onderwerp der phasenleer uitmaakt. Hier had 
V. D. WAALS de beroemde toestandsvergelijking gegeven, een correctie 
van de wet Boyle-Gay Lussac , die men de wet van v. d. waals kan 
noemen. Deze wet , uitgedrukt in de formule (P + — ) (V — 4b) = RT ^ 
geeft de betrekking aan , die er bestaat tusscben drukking , volume 
^ De letters ia deze vergelijking hebben de volgende beteekenis: P, V en Tzijn resp. 
de drukking, bet volume en de absolute temperatuur van het gas, a is de zoogenaamde 
