204 
DE PHASENLEER. 
Ook voor den overgang van den vasten in den vloeibaren staat en 
van den eenen allotropiscben toestand in den anderen kan deze 
formule gebruikt worden. Er is zeker geen formule, die bij de 
studie der omkeerbare processen in het algemeen meer diensten 
bewyst dan de genoemde. 
Tot een theorie, die het geheel der scheikundige evenwichten 
omvatte, leidde de tweede wet echter eerst door den arbeid van 
den Amerikaanschen natuurkundige william gtbbs. Terwijl clausius , 
HELMHOLTz en V. ’t HOEF oplossingen gaven van een gedeelte van 
het vraagstuk , was ’t volkomen uitgewerkt reeds door gibbs neêr- 
gelegd in de verslagen van de »Connecticut Academy”. Langen tijd 
lag die zuiver wiskundige arbeid daar ongebruikt en onopgemerkt , 
totdat v. D. WAALS ze als ’t ware ontdekte en er de aandacht van 
bakhuis roozeboom op vestigde. De theorie van gibbs , die in den 
vorm van hoogere wiskundige deducties ontoegankelijk was voor de 
meeste scheikundigen, werd door bakhuis roozeboom niet alleen al- 
gemeen bekend gemaakt, maar ook door een uitgebreiden , schitte- 
renden experimenteelen arbeid in alle richtingen geverifiëerd. Aan 
de phasenleer , zooals zij genoemd wordt, zijn de namen van gibbs 
en BAKHUIS roozeboom onafscheidelijk verbonden. Met verklaarbare 
voldoening schrijft prof. bakhuis roozeboom, dat Nederland — ^ dat 
wil zeggen prof. bakhuis roozeboom en zijn school — zoolang aan 
de spits stond bij de studie der phasenleer. »Eine Zeit lang blieb 
diese neue systematische Entwickelung der Gleichgewichtslehre auf 
die Niederlande beschrankt. Seit 1896 hat bancroft mit zahlreichen 
Schülern sich in Amerika diesen Arbeiten mit Erfolg gewidmet , 
wahrend auch die spateren Arbeiten van ’t hoffs und seiner Schiller 
dazu zu rechnen sind , wiewohl er selbst die Phasenlehre dabei 
nicht in den Vordergrund treten lasst.” 
Aan twee of meer homogene stofmassa’s, die in stabiel evenwicht 
naast elkander bestaan , heeft gibbs den naam van phasen gegeven. 
Deze massa’s kunnen verschillen in energie-inhoud — rhorabische 
zwavel in evenwicht met monoklinische — in aggregaatstoestand — ijs in 
evenwicht met water en waterdamp — in samenstelling — ether en 
water met elkander in aanraking. Zulk een heterogeen stelsel van 
stoffen vormt dan een heterogeen evenwicht. Daar gassen zich met 
elkander vermengen , kan tusschen hen geen heterogeen evenwicht 
bestaan. Als de phasen slechts uit één soort van moleculen bestaan , 
vereischt de studie van het evenwicht volgens de phasenleer in het 
