DE PHASENLEER. 
205 
geheel geen kennis van de moleculaire toestanden. Dit is wel het 
geval , als er verschillende soorten van moleculen aanwezig zijn. 
In de phasenleer wordt de samenstelling van het stelsel niet uit- 
gedrukt door het aantal der verschillende soorten van moleculen , 
maar door het aantal der componenten. Hier komt terstond het al- 
gemeene standpunt uit, dat deze leer, wortelend in de tweede hoofd- 
wet, kenmerkt tegenover de kinetische beschouwingen. Met den 
naam componenten duidt gibbs de onafhankelijke bestanddeelen van 
een phasenstelsel aan. IJs, water, damp zijn drie phasen van een 
enkelen component. De componenten van een scheikundige verbinding 
met haar bestanddeelen zijn niet gelijk aan de som er van , als de 
verbinding zich in alle phasen slechts op één en dezelfde wijze in 
bestanddeelen splitst. Het heterogene stelsel : calciumcarbonaat, calcium- 
oxyde en koolstofdioxide, dat bij verhitting van calciumcarbonaat 
in een gesloten ruimte ontstaat, heeft slechts twee componenten, 
n.1. calciumoxyde en koolstofdioxyde. Het is evenwel niet altijd ge- 
makkelijk om het juiste aantal der componenten , dat zoo klein 
mogelijk moet genomen worden, aan te wijzen. Vast ammonium- 
chloride in aanraking met zijn damp, die gedeeltelijk ontleed is in 
chloorwaterstof en ammonia , vormt een stelsel met één component. 
Dit is echter niet meer het geval, als men eenig chloorwaterstof of 
ammonia toevoegt; dan heeft men behalve ammoniumchloride nog de 
eerste of de laatste stof als component van het stelsel. 
Het evenwicht bij een heterogeen stelsel bestaat niet alleen tusschen de 
phasen , die onmiddellijk met elkander in aanraking zijn , maar ook 
tusschen de meer verwijderde. Dit is een beteekenisvolle en belangrijke 
stelling in de phasenleer. Bp 0® b. v. zijn ps, water en damp met 
elkander in evenwicht; terwijl het ijs den damp niet behoeft aan 
te raken zijn beide toch evengoed met elkander in evenwicht als 
het water met den damp en het ijs met het water. IJs van 0” en 
water van 0° geven dan ook damp van volkomen dezelfde spanning. 
OsTWALD geeft hiervan nog een kenmerkend voorbeeld. Men heeft 
zwavelwaterstofgas in evenwicht met zwavelwaterstofwater ; d. w. z. 
noch de spanning van het gas noch de concentratie der oplossing 
verandert meer. Nu is het met het oog op de werking volkomen 
hetzelfde , of men een oplossing van zinksulfaat behandelt met zwa- 
velwaterstofwater van genoemde concentratie of er het gas door laat 
stroomen onder genoemde drukking. In beide gevallen wordt het 
zink als sulfide gedeeltelijk neergeslagen en ontstaat er in de op- 
