DE PHASENLEER. 
207 
en W = 80 cal., de smeltingswarmte van ijs, als wij 1 gram 
genomen hadden. 
Onderstellen wij een gas in een cilinder, waarin zich een zuiger 
zonder gewicht zonder wrijving beweegt en laat alle warmtewisseling 
met de omgeving uitgesloten zijn. Laten wij dan op een of andere 
wijze de drukking boven op den zuiger iets kleiner maken dan die 
er boven op , dan zal het gas zich een weinig uitzetten , arbeid 
verrichtend en in temperatuur dalen. Laten wij dan opnieuw door 
een kleine vermindering van de drukking op de bovenvlakte van 
den zuiger uitzetting, afkoeling en het verrichten van arbeid bewer- 
ken en zoo voort gaan — steeds zorg dragend, dat er geen tempera- 
tuurverschillen in de verschillende deelen der gasmassa ontstaan — 
dan hebben wij het gas op benaderd omkeerbare wijze adiabatisch zich 
laten uitzetten en dan is de entropie er van onveranderd gebleven. 
In het algemeen kan men in bepaalde gevallen de aangevoerde warmte 
in andere grootheden (absol. temp. en soortelpke warmte) uitdrukken en 
zoo een algebraïschen vorm verkrijgen, die de entropie- vermeerdering 
aangeeft, waar zij plaats vindt. De grootheid entropie heeft merkwaardige 
eigenschappen. Zij gelijkt in vele opzichten op de energie of het arbeids- 
vermogen. Men kan bij een stelsel van lichamen haar totale waarde niet 
bepalen, wel het bedrag der verandering, die zij ondergaat, als het een of 
ander in het stelsel plaats vindt. Men werkt met veranderingen van de 
entropie, evenals men dit doet met de energie. Laat men een stelsel 
van stoffen van toestand veranderen en langs welken weg ook door 
een omkeerbaar proces terugkeeren tot den oorsponkelijken staat , 
waarbij ook in de omgeving niets verandert , dan is de entropie van 
het stelsel dezelfde gebleven. De analogie met de energie valt hier 
in het oog. Het gezegde is niet anders dan een bepaalde formu- 
leering van de tweede hoofdwet van het arbeidsvermogen. 
Het gezegde omtrent de onafhankelijkheid van de verandering der 
entropie van den weg, waarlangs zij tot stand kwam, mits het proces 
omkeerbaar zij geweest , vereischt nog eenige toelichting. Nemen wij 
weder den cilinder met lucht, afgesloten door den zuiger; zij van de lucht 
de absolute temperatuur T. Laat zij door adiabatische omkeerbare uitzet- 
ting op een warmtegraad van graden gedaald en de drukking, die aan- 
vankelijk P was, tot Pj verminderd zijn. Nu koelen wij het gas onder 
standvastige drukking op benaderd omkeerbare wijze af, b.v. door 
het in aanraking te brengen met een zeer groot lichaam , waarvan 
de temperatuur iets lager gehouden wordt dan die van het gas. Zoo 
