208 
DE PHASENLEER. 
wordt na langen tijd het gas op de temperatuur ' Tg gebracht. 
Nu kan men ook aldus te werk gaan. Het gas word eerst op benaderd 
omkeerbare wijze bij de drukking P afgekoeld tot op de tempera- 
tuur Tg, b.v. door het in aanraking te brengen met een lichaam 
van zeer groote massa, van een temperatuur iets lager dan die 
van het gas. Nu laat men het gas zich isotherm omkeerbaar 
uitzetten onder toevoer van zooveel warmte , dat de temperatuur Tg 
blijft, totdat de drukking Pj geworden is. Het verschil in drukking 
boven en onder den zuiger moet dan steeds uiterst klein zijn en 
eveneens de temperatuurverschillen tusschen de warmtebron en het gas. 
Men heeft dan langs twee verschillende wegen de drukking en de tempe- 
ratuur van het gas resp. van P en T op Pj en Tg gebracht en in beide 
gevallen onderging de entropie dezelfde verandering. 
Bij een vorm van arbeidsvermogen kan men in ’t algemeen een 
capaciteits- en een intensiteitsfactor onderscheiden. Bij het vertikaal 
opheffen van een lichaam is de eerste de afgelegde weg , de tweede 
de kracht (hier het gewicht) ; bij een voortsnellenden kogel is de 
eerste de massa (Y2 ^a.), de tweede de snelheid (v^, bij de electrische 
energie is de eerste de hoeveelheid electriciteit , de tweede de po- 
tentiaal. Bij de warmte is de intensiteitsfactor de temperatuur, terwijl 
de capaciteitsfactor de soortelijke warmte kan zijn en bij omkeerbare 
processen het de entropie is. Het product van de absolute temperatuur 
en van de verandering der entropie stelt dan de hoeveelheid aange- 
voerde warmte voor. 
Bij [elk proces, dat werkelijk in de natuur plaats vindt, ondergaat de 
entropie vermeerdering. Daaruit volgt , dat de voorwaarde van het 
stabiele evenwicht van een stelsel van stoffen daarin gelegen is , dat de 
entropie een zoo groot mogelyk bedrag bereikt heeft. Als er geen en- 
tropie meer te vermeerderen is , gebeurt er niets meer. Met het 
oog op de phasenleer vormt men daaruit deze evenwichtsvoorwaarde. 
Een stelsel van stoffen is in evenwicht , als bij onveranderde energie en 
volume zijn entropie een maximum is. 
Een enkele eenvoudige toepassing zij gemaakt. Warmte gaat bij 
aanraking van een lichaam A over op een lichaam B , als de tem- 
peratuur van A hooger is dan die van B. A verliest dan aan en- 
tropie de hoeveelheid warmte gedeeld door de hoogere temperatuur 
en B wint dezelfde hoeveelheid gedeeld door den lageren warmte- 
graad. Er is dus winst aan entropie en dit was de reden van het 
overstroomen der warmte. Hebben A en B dezelfde temperatuur , 
