210 
DE PHA8ENLEER. 
Er kunnen m. a. w. ook endotherme reacties plaats vinden en dit 
strookt , zooals wy reeds zagen , geheel met de ervaring. De om- 
keerbare reacties, die niet pasten bij het energie-begrip van berthe- 
LOT , worden dus door de leer der vrije energie zelfs geëischt. Merk- 
waardig is het, dat er een eenvoudige betrekking gevonden is 
tusschen de evenwichtsconstante bij de massa-wet van güldberg en 
WAAGE, waarvan boven sprake was, en de vrije energie, waardoor 
het karakter der laatste als affiniteitsmaat in het licht treedt. 
Nu is de waarde van de vrije energie van een homogene phase , 
uit een bepaald aantal componenten bestaande, niet alleen van de 
temperatuur, het volume en de drukking, maar ook van de samen- 
stelling der phase afhankelijk. Zij verandert, wanneer men de hoe- 
veelheid van een der componenten met een klein bedrag vermeerdert. 
Dit gaf GiBBs aanleiding tot het invoeren van het begrip van 
chemische potentiaal , dat hij aldus definieert : De potentiaal van een 
component in een homogene phase wordt gemeten door den arbeid , die ver- 
eischt wordt , om de eenheid van den component door een omkeerbaar proces 
ui* een toestand^ tvaarin de vrije energie nul en de temperatuur dezelfde is 
als in de gegeven phase , in verbinding met deze phase te brengen. Die 
phase moet daarbij bij het einde van het proces dezelfde temperatuur 
en hetzelfde volume behouden hebben en zoo groot genomen zijn, dat 
zij door de toevoeging geen merkbare verandering ondergaan heeft. 
Lezers, die bekend zyn met de toepassing van het belangrijke poten- 
tiaalbegrip op het gebied der electriciteit , zullen de bovenstaande 
definitie van den chemischen potentiaal als volkomen analoog met 
den electrischen gemakkelijk begrijpen. By den chemischen potentiaal 
is het even als bij den electrischen ; zijn volstrekte waarde is niet te 
bepalen ; men werkt met potentiaal-verschillen. Bedenkt men nu, dat 
de chemische potentiaal de maat is voor de intensiteit der chemische 
energie en dat de intensiteitsfactor van eiken energie-vorm bepaalt 
of er al of niet wat gebeuren zal, dat zij .vergelijkbaar is met de 
temperatuur bij de warmte en met de drukking bij het mechanisch 
evenwicht, dan is het duidelijk, dat verschil van waarde van de 
potentiaal in verschillende phasen van een stelsel , by een bepaalde 
component een verplaatsing van de laatste ten gevolge moet hebben 
en wel in de richting van de phase A naar de phase B , als zij in 
A de grootste waarde heeft. En verder , dat gelijkheid van den potentiaal 
in alle phasen van eiken component de voorwaarde voor het evenwicht 
moet zijn. Wij weten immers reeds lang, dat als een geleider A met 
