UE PHASENLEER. 
211 
warmte van hooge temperatuur of electriciteit van een hoogen potentiaal 
in aanraking komt met een geleider B met warmte van lagere tem- 
peratuur of met electriciteit van lager potentiaal resp. warmte en 
electriciteit van A zal stroomen naar B en dat by het evenwicht 
resp. de temperatuur en de potentiaal op A en B gelijk zijn. 
Onderstellen wij nu een stelsel van r phasen met n componenten , 
die allen in elke phase aanwezig zijn en zij het evenwicht overal 
ingesteld. Wy hebben dan als veranderlijke grootheden de concen- 
traties van de componenten in elke phase, dus (n — 1) voor elke 
phase. Voor twee componenten, b.v. zout en water, één concentratie , 
die van het natriumchloride in de oplossing , voor 3 componenten 
dus 2, voor n : (n — 1). Dit maakt voor de r phasen (n — 1) r 
dier concentraties. Daarenboven zijn de drukking en de temperatuur 
veranderlijk. Het totale bedrag der veranderlijke grootheden voor het 
stelsel van r phasen met n componenten is dus : 
2 {n • — 1) r. 
Nu is , zooals gezegd is , de potentiaal van eiken component af- 
hankelijk van de drukking , van de temperatuur en van de samen- 
stelling van de phase en die betrekking van afhankelijkheid kan al- 
gebraïsch uitgedrukt worden. Nu moeten bij het evenwicht al deze 
potentialen en dus al deze algebraïsche uitdrukkingen , twee aan 
twee aan elkander gelijk zijn. Men kan dus als voorwaarde voor het 
evenwicht (r — 1) vergelijkingen opschrijven voor eiken component 
(voor 2 phasen 1 , voor 3 phasen 2 , enz.). Men heeft dus voor n 
componenten ; 
n {r — 1) vergelijkingen 
en ^ (n — 1) r onafhankelijk veranderlijke grootheden, 
zoodat er : 
2 [n — ï) r — n {r — 1) = n 2 — r 
veranderlijke grootheden overblijven , die door de vergelykingen niet 
bepaald zjjn en waaraan dus een willekeurige waarde kan gegeven 
worden. Men drukt dit aldus uit : Een stelsel van r phasen met n 
componenten bezit n 2 — r vrijheidsgraden. Als het aantal vrij- 
heidsgraden 0, 1, 2, 3, enz. is, noemt men de stelsels resp. non-, 
mono- , di- , trivariant. 
Wij willen het bovenstaande met enkele voorbeelden toelichten. 
Nemen wij een enkelen component, b.v. water. Als ijs , vloeibaar water 
en waterdamp met elkander in aanraking zijn , heeft men 3 phasen 
en dus een nonvariant stelsel , want n -j- 2 — r wordt dan 
