DE PHASENLEER. 
223 
het ys aangeeft , steiler dan O A , die dezelfde beteekenis voor het 
vloeibare water bezit. Deze verschillen hangen samen met de veran- 
dering van het volume bij het smelten en de warmte-werking , die 
er by plaats vindt en zijn te berekenen met behulp van de meer- 
malen genoemde formule , die de gelijktijdige verandering van druk- 
king en temperatuur uitdrukt en de absolute temperatuur , de omzet- 
tings-warmte en de volume- verandering bij de omzetting. Uit deze 
formule leidt prof. bakhuis roozeboom de volgende regels af : 
De lijn , die bij dezelfde temperatuur betrekking heeft op de omzetting 
met de grootste volume-verandering , is in de nabijheid van het tripelpunt 
in het midden gelegen. 
. De lijn, die bij dezelfde drukking betrekking heeft op de omzetting, die de meeste 
warmte absorbeert , is in de nabijheid van het tripelpunt in het midden gelegen. 
Passen wij dit toe op bet geval van het water en trekken wy te 
dien einde alle lijnen aan weerszijden van bet tripelpunt door. Aangezien 
water bij bet bevriezen uitzet, is de overgang van water van 0° tot damp 
gepaard met een grooter volume-vergrooting dan de overgang van 
ijs van 0° tot damp. By dezelfde temperatuur moet dus de lijn OA 
(water-damp) tusscben de lijnen OC en OB (ijs-damp) gelegen zijn. 
Trekt men in de figuur , niet ver van bet punt O , een lijn even- 
wijdig aan de p-as , dan ligt het snijpunt er van met het verlengde 
van OA tusscben de snijpunten met de andere lijnen. Bij dezelfde 
drukking moet de lijn OB (ijs-damp) tusscben de beide andere 
lijnen zich bevinden. Immers bij de omzetting van ijs in damp wordt 
meer warmte opgenomen dan bij die van vloeibaar water in damp. 
De figuur toont aan , dat bet gezegde inderdaad bet geval is. 
Trekt men in de nabijheid van bet punt O een lijn evenwijdig aan 
de t-as , dan ligt bet snypunt er van met bet verlengde van BO 
tusscben de snijpunten met de andere lijnen. 
De drie genoemde lijnen snyden elkander in O , bet reeds genoemde 
tripelpunt. Dit punt behoort dus tot het gebied van de vaste pbase , 
van de vloeibare en van de gasvormige. M.a.w. in dit punt bestaan 
alle 3 pbasen — ijs, vloeibaar water en damp — te gelijk met 
elkander in evenwicht. Met één component en 3 pbasen is het 
stelsel dus in dit punt nonvariant geworden. Er bestaan daar 
F = n -|- 2 — z =l-(-2 — 3 = 0 vrijheidsgraden. Temperatuur 
en drukking zijn nu volkomen bepaald en kunnen slechts één bepaalde 
waarde hebben. Wij weten dan ook , dat bij 0° de spanning van den 
damp van ijs en water gelijk en 4,6 m.M. is. 
