272 
DE UTllECHTSCHE VACANTIE-CURSUS VAN 1902 . 
schillende gaslagen , tengevolge van plaatselijke verschillen in dicht- 
heid , door anomale dispersie in alle richtingen verstrooid zpn. Het 
is het geval van eene verbreeding van een absorptie-band , zonder 
dat hierbij absorptie in het spel is geweest. 
Deze verklaring schijnt eenvoudiger en waarschijnlijker dan de 
vroegere opvatting , die het bestaan eischte van zulke reusachtig 
groote snelheden van bepaalde onderdeden der gasmassa, dat de 
verklaring hierdoor min of meer onaanneemlijk werd. 
Ik eindig hiermede het slechts in omtrekken geteekende beeld 
der nieuwe zonnetheorie , die hare plaats in de wetenschap reeds 
heeft ingenomen. Het is eene poging om door te dringen in den 
inwendigen aard van de alleen langs optischen weg voor ons te be- 
reiken zon , het hemellichaam , waaraan wij alles te danken hebben. 
Doordringen in het inwendige der natuur, de grootsche taak van 
den ernstigen natuuronderzoeker en daarnaast eene taak , die aan 
velerlei beoordeeling , soms zelfs aan miskenning blootstaat ! 
In ’s Innre der Natur 
Dringt kein erschafiFner Geist. 
Glückselig! wem sie nur 
Die aussre Schale weist! 
Zoo schreef een man , die zelf natuuronderzoeker was , de in zijn 
tijd wijd vermaarde albert von haller , niet minder beroemd 
dan zijn leermeester , onze groote boerhaave. De vrome piëtist legde 
deze woorden den medicus-dichter in den mond. Doch anders dacht 
een andere dichter. De tuchtiging , wegens de aangehaalde woorden , 
in later tijd door goethe aan haller toegediend , was misschien 
hardhandig ; dit neemt niet weg , dat goethe’s opvatting meer strookt 
met het streven der wetenschap dan die van haller. Dat wij , ook 
bij onze natuurverklaring , voor ondoorgrondelijke raadselen komen 
te staan — men behoeft niet bpzonder bescheiden te zijn om het te 
erkennen. Dat altijd op den voorgrond brengen van het ondoorgron- 
delijke heeft evenwel een bedenkelijken kant. Lijdzame berusting, 
omdat de menschelijke rede onmachtig staat en zal staan tegenover 
menig probleem , is stellig een medicament tegen veel kwelling des 
geestes ; maar óók kan zy zyn en is zij meermalen geweest het 
gevaarlijke heulsap , dat den prikkel tot onderzoek afstompt , doodelijk 
voor de geestdrift, het enthousiasme: den god in ons. Die lijdzaam- 
heid heeft soms tot zuster, ook wel eens tot moeder de zelfgenoeg- 
