292 
DE UTRECHTSOHE VACANTIE-CURSUS VAN 1902 . 
Rngström zijn de twee metalen constantan- of nickelblik en koper ; 
voor andere zeer gevoelige thermo-elementen gebruikt men gaarne 
legeeringen , waarin deze metalen de overhand hebben. 
Men denke zich nu een U-vorraig gebogen staafje van metaal A 
en aan het uiteinde van ieder been een recht staafje van metaal B 
gesoldeerd, waarvan de vrije uiteinden met de twee klemmen van 
een galvanometer zijn verbonden. Verwarming van het links gelegen 
soldeerpunt geeft een stroom in ééne, die van het rechts gelegen 
soldeerpunt een stroom in tegengestelde richting. Zijn beide tempe- 
ratuursverhoogingen gelijk , dan is er geen stroom en de galvanome- 
ter blijft in rust. 
Het in rust blijven van den galvanometer beteekent dus, dat de 
beide soldeerpunten óf in ’t geheel geen of gelijke temperatuursver- 
anderingen ondergaan en dat zij in ’t laatste geval beide evenveel 
warmte hebben opgenomen of afgestaan. 
Denken wij nu de temperatuursverhooging der soldeerpunten bewerkt 
door twee smalle beroete platina-plaatjes , op elk been één , zoodanig 
dat het soldeerpunt met het midden van een plaatje overeenkomt. 
Beide platina-plaatjes worden zoo nauwkeurig mogelijk aan elkaar 
gelijk gemaakt, zoowel wat hun electrischen weerstand als wat hun 
warmte-opnemings vermogen betreft. 
Laat men nu het eene plaatje door eene warmtebron bestralen , 
terwijl het andere hiervan volkomen is uitgesloten , en voert men 
door dat andere plaatje een electrischen stroom, dan worden beide plaatjes, 
en door deze wéér de soldeerpunten , door twee verschillende oorza- 
ken verwarmd en men heeft het in zijne macht, door inschakeling 
van weerstand , de stroomsterkte zoo te regelen , dat de galvanometer 
in rust blijft. Dan is de verwarming der beide plaatjes even groot , 
en hoeveel . warmte elk heeft opgenoraen , kan nu bepaald worden 
door toepassing van de ook uit de elementaire natuurkunde bekende 
wet van joule voor de ontwikkelde stroom warmte in een deel van 
den stroomgeleider , waarvan de weerstand en de stroomsterkte 
bekend zijn. 
Dezelfde fouten, die het eene plaatje aankleven, bijv. het afstaan 
van warmte aan de omgeving , bestaan ook bp het andere plaatje , 
zoodat beider fouten elkander compenseeren. Hierdoor wordt het 
werktuig tot een compensatie- instrument gestempeld. 
Met een dergelpk instrument werden op verschillende datums 
waarnemingen gedaan ; doch wegens de veranderlijkheid van het wéér 
