294 
DE ÜÏRECHT8CHE VACANTIE-CÜRSUS VAN 1902. 
stroom doorheen gaat , terwijl hy in een bepaalden stand in het vast- 
staande veld van een magneet is opgesteld. Het laatste wordt in den 
radiomicrometer toegepast. In het sterke veld tusschen de beenen van 
een hoefmagneet was een gesloten thermo-element opgehangen , zoo- 
danig dat alleen het eene soldeerpunt door eene verwijderde warmte- 
bron kon bestraald worden. De draaiing van dezen stroomkring , die 
ontstaat , wanneer er door verwarming van het soldeerpunt een stroom 
wordt opgewekt , werd zichtbaar gemaakt door middel van een mede- 
draaiend spiegeltje , dat een ontvangen lichtbundel terugkaatste naar 
eene verdeelde schaal. Op 40 Meter afstand van den radiometer werd 
het eene soldeerpunt door eene menschelijke hand en daarna door een 
stuk ijs bestraald en de lichtvlek op de schaal onderging eene vry 
aanzienlijke verplaatsing. Eene brandende sigaar zou , naar dezen maat- 
staf, op 14 Kilometer van het instrument eene meetbare uitwijking 
veroorzaakt hebben. 
Al de in het voorgaande besproken verschijnselen en instrumenten 
hebben betrekking op licht- en warmtestraling , twee verschillende 
openbaringsvormen van eenerlei werking. Beide worden beschouwd 
als werkingen van den aether , de stof die gedacht wordt alle lichamen 
en de geheele wereldruimte te vullen. De warmtestralen krijgen voor 
ons de nevenbeteekenis van lichtstralen , zoodra de lengte der aether- 
golven of de duur der aethertrillingen beneden een zeker maximum 
en boven een zeker minimum is. Alleen aethergolven van bepaalde 
lengte prikkelen ons gezichtswerktuig zoodanig , dat er eene licht- 
gewaarwording op volgt. 
Hoe stelt een natuurkundige zich dien voor hem onmisbaren aether 
voor? Kort als de vraag is, met het antwoord kan een boekdeel 
gevuld worden. De natuurkundigen van vroeger en later tyd hebben 
zich verschillende voorstellingen gevormd en ook onder de heden- 
daagsche physici denkt de een zich onder het begrip aether iets anders 
dan de ander. Er bestaan verschillende aether-theorieën. 
Waar de werkingen van den aether zulk eene groote plaats in 
dezen vacantie-cursus zouden innemen , was het eene goede gedachte, 
den cursus met een historisch overzicht van enkele der aether-theo- 
rieën te openen. Met den hem eigen critischen zin en met benijdbare 
helderheid werd in eene schoone openingsrede , op den morgen van 
den 3en April , het wezen eener aether-theorie uiteengezet door den 
Hoogleeraar dr. v. a. juliüs. 
