300 
DE UTRECHTSCHE VACANTIE-CURSÜS VAN 1902. 
komen , dat hy door de onzienlijken aan zyne dischgenooten werd 
aangeduid als een »Poet of Science”. 
Dichters der wetenschap , ja , dat zijn zij , de groote voorgangers 
in het wetenschappelijk onderzoek. Verbeelding was het, die newton 
ingaf, dat de beweging der maan een vallen naar de aarde was; 
verbeelding was het , die huygens ingaf, in de golving van het water 
het beeld te zien der voortplanting van het licht. Verbeelding met 
een teugel aan , en de Rede tot voerman. 
Natuurwetenschap zonder verbeelding bestaat niet. 
Waargenomen feiten vormen den grondslag; maar al dadelijk bij 
de mededeeling van de feiten door middel van de taal speelt de ver- 
beelding hare rol. Onze spraak is dikwijls beeldspraak , óók in de 
natuurkunde. Er is alleen verschil in graad tusschen de eene beeld- 
spraak en de andere. 
De golven der zee waren de onstuimige paarden , door den zeegod 
posEiDON losgelaten , steigerend en bespringend de kust. Dat heet 
poëtische phantasie. De phantasie van huygens was zeker anders ; toch 
was het phantasie , die hem de wereldruimte deed vullen met de 
onweegbare materie , die aether heet. 
De ongeschoolde waarnemer , die de nadering van den losgelaten 
steen tot de aarde zag en dat aantrekking noemde, bracht door zijne 
phantasie het dramatisch element der persoonshandeling in zijne natuur- 
beschouwing over en liet een in den grond verborgen kabouter trekken 
aan een onzichtbaren draad , die aan den steen was vastgehecht. 
De wetenschap heeft het niet beneden hare waardigheid geacht , 
de dichterlijke voorstelling van den naïeven opmerker tot de hare te 
maken en zij heeft het krachtbegrip , ingevoerd in het geval van den 
vallenden steen , de zwaartekracht genoemd. 
Zoo doet de wetenschap herhaaldelijk : zij vergelijkt het onbekende 
met iets anders , dat bekend is en dat in zijne physionoraie trekken 
van gelijkenis vertoont. Op grond hiervan kon mach naar waarheid 
zeggen : » De Physica leeft en groeit , als elke andere wetenschap , 
door de vergelijking'\ 
Het programma van den vacantie-cursus bevatte, behalve de voor- 
drachten in de college-zaal , nog een rondgang door. het laboratorium, 
waarbij ook de heeren moll en van beek — nomina sint omina — , 
assistenten bij het laboratorium, hunne goede diensten bewezen. Ver- 
trouwd met de byzonderheden van hunne werkplaats , waren zij goede 
