304 
EEN NIEUW LEERBOEK DER SCHEIKUNDE 
» belang te zijn; het is namelijk gebleken, dat wij jodium in ons orga- 
> nisme noodig hebben (het hoopt zich voornamelijk in de schildklier op) 
»en dat wij dit element in hoofdzaak aan den dampkring ontleenen”. 
Het lust mij niet over deze teere kwesties en zeer betwistbare 
stellingen nader uitteweiden. ^ Hoe men daarover ook denken moge , 
in een leerboek voor eerstbeginnenden zijn ze misplaatst. Wat moet 
de leeraar doen , die de waarheid betwijfelt van ’t geen hier zoo be- 
slist geleerd wordt? De redenen, waarom de eene scheikundige hier 
verwerpt wat de ander als welbewezen aanneemt , zou een lange uit- 
eenzetting eischen , die den leerling nog niet volgen kan en zoo blijft 
aan den onderwijzer wel geen andere uitweg over dan den Schrijver 
rondweg tegen te spreken , het geloof aan de vertrouwbaarheid der 
wetenschap ontijdig te ondermijnen en op den ter nauwernood ge- 
wekten weetlust een domper te zetten. 
Op bladz. 5 wordt priestley de ontdekker van de zuurstof genoemd. 
Dit is de gewone voorstelling , maar juist is zij niet , gelijk ieder 
weten kan die de door ostwald in zijne bekende Klassiker opgenomen 
verhandeling van scheele »Von der Luft und dem Feuer” gelezen 
heeft. De zuurstof toch, door scheele »Feuerluft” genoemd, is door 
dezen reeds in 1773 zuiver bereid en onderzocht, (t. a. p. bladz. 108) 
terwijl de bereiding uit kwikoxyde door priestley van I Aug. 1774 
dagteekent. 
Bevreemdeiider, dan deze gebruikelijke miskenning van scheele, is 
wat de S. op bladz. 20 aangaande diens ontdekking van het chloor 
zegt. » Scheele meende met een zuurstofverbinding van een onbekend 
» element, murium^ te doen te hebben, waarom hij het muriumoxyde 
»noemde.’’ Wie weet, dat scheele zijn geheele leven een trouwe 
aanhanger was van de phlogiston-theorie , begrijpt dat dit onmogelijk 
juist zyn kan. Het chloor heet bij scheele: »von ihrem Phlogisto 
entledigte Salzsaure” of ook wel: »dephlogistisirter Spiritus salis”. 
De murium-theorie is fransch en met name door berthollet voor- 
gesteld. Zij gaat uit van de voorstelling van lavoisier , dat zuurstof 
het zuurmakend element is en bijgevolg zoutzuur (acidum muriaticum) 
^ De belangstellende lezer zij o. a. verwezen naar de opstellen van Dr. DOYER (Jaarg. 
1899, bladz. 186) en van mij (id., bladz. 316). Dr. P. BOüRRET heeft (1900) tal 
van plantaardige en dierlijke stoffen op sporen van jodium onderzocht en den kringloop 
van dit element nagegaan. Hij kwam tot de gevolgtrekking, dat de planten uit den bodem 
genoeg jodium opnemen en aan het dierlijk organisme toevoeren , om den geheelen 
kringloop, zonder hulp van den dampkring, begrijpelijk te maken. 
