306 
EEN NIEÜW LEERBOEK DER SCHEIKUNDE 
’t hoff’s toepassing der gas-theorie op verdunde oplossingen die daar- 
meê in nauw verband staat ; niets over de phasenleer en maar wei- 
nig meer over thermochemie. Nu geef ik toe dat de behandeling 
dezer laatste onderwerpen in een leerboek voor Hoogere Burgerscholen 
nog gewaagd is en men daarmeê althans niet ver kan gaan. Doch 
de boven aangehaalde woorden uit het voorbericht deden toch ver- 
moeden , dat de S. meer daarvan geven zou dan hij gedaan heeft. 
De behandeling der valentie-leer is weinig logisch en zooals de tabel 
van MENDELEJEFF (bladz. 194) meegedeeld wordt, moet de leerling tot 
het besluit komen, dat in 1868 de waterstof nog niet bekend was, 
daarentegen helium , neon , argon , enz. wel. 
Wat mij ondoelmatig voorkomt, is dat de atoomge wichten in de 
maat H = 1 gegeven zijn. Op deugdelijke gronden wordt m. i. tegen- 
woordig algemeen aan de maat O = 16 de voorkeur gegeven en 
die redenen zijn eenvoudig genoeg om door den leerling begrepen te 
worden. Ook is hij wiskundig genoeg ontwikkeld om te onderscheiden 
tusschen absolute en relatieve getalswaarden. Is dat niet zoo , dan 
kan hij ook de toepassingen niet begrijpen , die allereerst van de 
hypothese van avogadro gemaakt worden en is hij in ’t algemeen 
nog niet rijp voor chemisch onderwys. En nu is aan het gezet ge- 
bruik van deze zeer ten onrechte zoogenoemde »didaktische” atoom* 
gewichten dit groote nadeel verbonden , dat die cijfers zich vast in 
’t geheugen nestelen en later , gesteld dat de leerling de studie voort- 
zet en bijgevolg wel tot de algemeen gebruikelijke notatie moet 
overgaan , onvermijdelijk tot verwarring en vergissing aanleiding zul- 
len geven. Afleeren is oneindig moeilijker dan aanleeren en een goed 
onderwijzer prent niets in ’t geheugen zijner leerlingen , waarvan het 
vergeten gewenschter is dan het onthouden. 
Doch genoeg over de gebreken en tekortkomingen van dit leerboek. 
Hoevele ze ook zijn mogen, men leide daaruit niet af, dat er ook 
niet veel goeds in zou voorkomen. Het ontbreekt den S. geenszins 
aan de gave van meêdeelen en in een groot deel van het werk , met 
name in de meer beschrijvende gedeelten , toont hij zich op de hoogte 
zijner taak. Alles wel beschouwd, wordt het vermoeden gewekt, dat 
de S. die wat luchtig heeft opgevat en te haastig volbracht. Met 
rijper overleg en nauwgezetter studie had hij hoogst waarschijnlijk 
een beter afgerond harmonisch geheel kunnen leveren en fouten en 
onnauwkeurigheden vermijden , die nu zijn arbeid ontsieren. Trouwens 
