IETS OVER OEN REUKZIN DER BIJEN. 
309 
met een nieuwe theorie omtrent ’t orgaan van nassanoff gekomen, 
door hem gepubliceerd in de N®®. 981 & 982 van the British Bee 
Journal. Uit een correspondentie met den heer sladen is mij geble- 
ken , dat zijn ontdekking met belangstelling ontvangen is door Engel- 
sche en Amerikaansche biologen van naam : Lord avebury (vroeger 
Sir JOHN lubbock), e. saunders, w. h. ashmead, fletcher, e. a. 
Hierdoor wint de ontdekking zeer zeker in belangrijkheid , maar 
ongelukkig zpn de waarnemingen nog niet afgeloopen , de theorie is 
nog geen feit. Moge dit artikeltje er toe bijdragen ook onze Neder- 
landsche bijenhouders tot waarneming op te wekken. 
F. w. L. sladen is bezitter van een bijenpark en heeft sedert 
lang begrepen , dat op een goed ingerichten bijenstal een mikroskoop 
niet mag ontbreken. Hij is kweeker van gewassen en zaden , waardoor 
ons een ruimere honingoost wordt gewaarborgd ; hij is fabrikant van 
de bekende bijenkast: »Royal Maidstone” en ziet er niet tegen op 
ten behoeve van zijn vak op eigen kosten een studiereis naar Canada 
en de Vereenigde Staten te ondernemen. 
Sedert eenige jaren kweekte sladen hommels, o.a. : Bombus ter vestris, 
in observatiekasten. Verschillende waarnemingen deden hem de gevolg- 
trekking maken , dat hommels waarschijnlijk niet in staat zijn gewone 
geluiden te onderscheiden. Daar in ’t nest van Bombus terrestris steeds 
duisternis heerscht en in de onderaardsche woning gewoonlijk geen 
geluiden worden gehoord, lag ’t voor de hand aan te nemen, dat de 
hommels elkaar binnen ’t nest onderscheiden door den reuk- of tastzin. 
Vele praktische bijenhouders beweren , dat bijen kunnen hooren en, 
wanneer ’t in de bijenboeken niet direkt vermeld wordt , vertellen zij 
toch bijna steeds , dat de mees door ’s winters in de nabijheid van ’t 
vlieggat tegen de korven te pikken , de bijen naar buiten lokt. 
Vele vaklui beweren eveneens, dat de jonge koninginnen voor ’t 
aftrekken van den zwerm op eikaars piepen antwoorden ; maar sladen 
was gedurende zün bpenhoudersleven nog niet in staat dit als waar vast 
te stellen. In den druk van cowan’s » British Bee-keepers Guide Book'^ 
lezen wij op blz. 26 , dat bij ’t uitstorten van een zwerm voor ’t vlieg- 
gat, ’t »vroolijk gebrom” ’t welk eenige bgen by ’t ontdekken der 
nieuwe woning doen hooren , de anderen verlokt naar binnen te trekken. 
Sir JOHN LUBBOCK , ofschoon de mogelykheid niet ontkennende dat 
bijen kunnen hooren , was toch zeer verrast door de proeven , welke 
hij ten opzichte van ’t gehoororgaan met deze insekten nam , (zie 
blz. 220 v.v. van Ants , Bees and Wasps). ’t Bleek hem , dat de 
bijen voor elk geluid , dat hij mocht maken , ongevoelig bleven , ’t zij 
