HET DRIEKLEURIGE VIOOLTJE. 
325 
den naam Viola tricolor behoudt, terwijl de laatste als V. arvensis 
wordt aangeduid. Doet men dit en let men niet alleen op onze 
inlandsche typen, maar ook op meer zuidelijke, dan blijkt, dat naast, 
of liever tusschen deze twee uitersten nog een derde, eveneens stand- 
vastige vorm bestaat , die vooral op de alpen en andere gebergten 
gevonden wordt. Zij ontvangt dan den naam V. alpestris en wordt 
bij ons op verwaarloosde plaatsen van parken en buitenplaatsen , op 
puinhoopen en dergelijken van tijd tot tijd gezien , waar zij dan 
waarschijnlijk door het verloopen van een of anderen gekweekten vorm 
ontstaan is. Aan meer opstaande stengels , meer gedrongen bouw , 
sterker gekleurde bloemen, die op een geelachtigen grond twee donker 
paarse, bijna zwarte vlekken aan den top der beide bovenste bloem- 
bladeren vertoonen, is het alpen-viooltje meest gemakkelijk te her- 
kennen. 
Zoo komen wij dus tot het begrip van ondersoorten , waarvan de 
hoofdsoort, Viola tricolor van linnÉ , er drie omvat. Maar daarmede 
is ons inzicht in het wezen der soort nog volstrekt niet volledig. 
Integendeel , elk dier ondersoorten omvat nog een lange reeks van 
goed onderscheiden vormen, die wel is waar minder algemeen bekend, 
maar toch een kennismaking overwaardig zijn. De vormen zijn weer 
onderverdeeld en deze nog eens , zoodat ten slotte binnen de 
grenzen der oude soort een geheel systeem van vertakkingen en 
graden ontstaat, overeenkomende met de onderdeelen eener natuur- 
lijke familie. 
Vandaar de heerschende opvatting , dat de viooltjes een uitermate 
variabele soort vormen. Deze term is niet gemakkelijk te begrijpen 
en geeft licht aanleiding tot verwarring. In ons geval heeft zij be- 
trekking op twee verschijnselen, die niets met elkander gemeen hebben. 
Ik bedoel de besproken veelvormigheid en de veranderingen der kleur 
tijdens de ontplooiing der bloemen. Beschouwen wij deze laatste 
het eerst. 
Op het eerste gezicht schijnen de bloemen onzer duin-viooltjes, ook 
op dezelfde plant, verschillend van kleur te zijn. Naast de donkerste 
ziet men bleeke en daartusschen alle overgangen. Ziet men beter 
toe , zoo zijn de donkere de volwassen , wijd geopende bloemen en 
de bleeke de jongere. En weldra blijkt , dat elke bloem een reeks 
van kleurs veranderingen doorloopt. Eerst éénkleurig , wit of geel wit , 
allengs wat donkerder geel. Dan komt aan de toppen der bovenste 
bloembladeren de paarse tint er bij , om allengs toe te nemen en 
