328 
HET DRIEKLEURIGE VIOOLTJE. 
WiTTROCK heeft van zoo talrijke plaatsen uit Zweden als hem raogelijk 
was levende planten en zaad ontvangen , en van elke groeiplaats ge- 
durende 1, 2 of 3 jaren de verschillende soorten gekweekt. De meesten 
zpn eenjarig , laten zich gemakkelijk door zaad vermenigvuldigen en 
allen blijken daarbp standvastig te zijn. Hetzelfde bevond hij ' voor 
die soorten , die hij uit Noorwegen , Denemarken , Finland en , voor 
een kleiner deel ook uit Duitschland , ontving. Ik wensch thans aan 
de hand van zpn onderzoek de drie hoofdondersoorten eenigszins uit- 
voeriger te bespreken. 
Van het duinviooltje , Viola tricolor in engeren zin, onderscheidt 
WITTROCK allereerst vier ondersoorten , waarvan één de gewone een- 
jarige vorm is, terwijl de drie andere overblijvende gewassen zijn, 
die in bepaalde streken van Zweden voornamelijk op zandgronden in 
de nabijheid der zee worden aangetroffen. 
Hij noemt ze V. t. ammotropha , V. t. coniophila en V. t. stenochila. 
Zij bezitten het vermogen' om uit den wortelhals gedurende eenige 
jaren nieuwe loten te maken en kunnen daardoor zelfs in leven blijven , 
als zij door het stuivend zand volledig bedekt worden. De eerstge- 
noemde wordt bij Ystad , de beide anderen worden op Gotland aan- 
getroffen. Van elk komen daar ter plaatse wederom eenige constante 
variëteiten voor. 
Tegenover deze drie staat de gewone vorm als V. tricolor genuina 
en daaronder allereerst als typica en versicolor de beide overal voor- 
komende typen, van welke dan de locale afgeleid kunnen worden. 
Naast deze bekende vormen beschrijft wittrock zeven andere , die 
bij uitzaaien constant bleken en waarvan een paar weêr eigen varië- 
teiten hebben. Deze negen ondersoorten onderscheiden zich van elkander 
maar weinig in de groeiwijze , den bouw en de vertakking der sten- 
gels en den vorm der bladeren. Nagenoeg het geheele verschil ligt 
in de bloemen en wel in de kleur en de kleurteekening. Allereerst 
kunnen de straallijnen nu eens enkelvoudig en dan weer vertakt zijn , 
of ook wel geheel ontbreken. De paarse kleur kan afwezig zijn 
en dan zyn de bloemen bleekgeel of donkerdergeel. Verder kan het 
paars hier meer rood en daar meer blauw zijn. Het kan alle 
bloembladeren gelijkmatig kleuren of de beide bovenste donkerder of 
ook aan de buitenranden donkerder dan in het midden. Alleen 
de gele hartvlek is bij alle soorten dezelfde ; hij is , als men zoo wil , 
geheel invariabel en alleen op zuiver gele bloemen natuurlijk niet te 
zien. Al deze schijnbaar kleine verschillen blijven bij uitzaaien onver- 
