HET DRIEKLEURIGE VIOOLTJE. 
333 
en calcarata zijn nog volstrekt niet uitgeput. Deze beide soorten zijn 
overblijvend en uit haar zou men dus deze eigenschap op de pensees 
kunnen overbrengen en daardoor rassen verwekken , die als vaste 
planten een belangrijk aandeel aan de versiering onzer tuinen zouden 
kunnen nemen. De cornuta heeft smalle bloembladeren , de calcarata 
breede maar meer wijd uitstaande ; vooral de beide bovenste staan 
hier meer zydelings en doen de bloem daardoor grooter schijnen. 
Deze eigenschappen zouden gebruikt kunnen worden om de eento- 
nigheid , die thans , trots alle kleurverschil , in de vormen onzer 
pensées hcerscht , te breken. De Viola altaica heeft wederom andere 
bloemen , groot en donkerder blauw en met een meer gesloten kroon, 
en belooft dus in dezelfde richting niet onbelangrijke voordeelen. 
Maar vooral welriekende pensées zouden als nieuwigheid goede voor- 
uitzichten kunnen bezitten en deze eigenschap vindt men in vol- 
doende mate in de Viola cornuta. Van deze kweekt men een zuiver 
witte verscheidenheid , van de V. calcarata een vrij groot aantal 
vormen , zoodat ook het aantal bastaardrassen binnen de bestaande 
vormkringen nog aanmerkelijk kan worden uitgebreid. 
Tegenover al deze veranderlijkheid in het wild en in de cultuur, 
in het verleden , in het heden en , naar te verwachten is , ook in de 
toekomst , staat de bijna volkomen standvastigheid van het gele oog , 
den ingang tot de spoor , als een uiterst merkwaardige tegenstelling. 
Nooit ontbreekt het , ofschoon het in gele bloemen natuurlijk niet in 
het oog springt. En dit leert ons tevens , hoe beperkt eigenlijk de 
macht van den mensch bij het bastaardeeren is. Want, wat de natuur 
ons in de eene soort anders aanbiedt dan in de andere kunnen wij 
door allerlei verbindingen tot een bron van verscheidenheid maken. 
Waar echter dit eerste begin ontbreekt , zijn alle kruisingen mach- 
teloos , tot misschien een toeval een variatie doet ontstaan. Maar het 
centrale oog der viooltjes heeft aan alle tijden en alle bewerkingen 
met volkomen standvastigheid weêrstand weten te bieden. 
Aan het slot gekomen spreek ik den wensch uit , dat mijne lezers 
erkennen zullen dat, niet alleen voor ons oog maar ook voor het 
verstand , in de aangehaalde woorden van brünfels, niets aantrekke- 
lijker en niets meer bewonderenswaard is dan het gewone viooltje. 
22 
