DALTON’s ATOOMTHEORIt: EN DE WET DER VEELV. EVENREDIGHEDEN. 335 
als ook nog in 1845 in een kort levensbericht van dalton, als volgt. * 
»De heer dalton deelde iny mede, dat hij het eerst op de atoom- 
» theorie kwam, tijdens zijn onderzoekingen over het oliemakend gas 
»en het koolwaterstofgas , destijds onvolkomen gekend en waarvan 
»de samenstelling (»constitution”) ’t eerst door hem geheel ontwikkeld 
»was. Het was duidelijk uit de door hem daarmede genomene proeven, 
»dat de bestanddeelen van alle beide kool- en waterstof waren en 
» niets anders; voorts vond hij dat op een gelijke hoeveelheid koolstof 
»het koolwaterstofgas nauwkeurig tweemaal zooveel waterstof bevatte 
»als het oliemakend gas. Dit bracht hem er toe de verhouding dezer 
» bestanddeelen in getallen uit te drukken en het oliemakend gas te 
» beschouwen als een verbinding van één atoom koolstof en één atoom 
» waterstof, en het koolwaterstofgas van één atoom koolstof en twee 
» atomen waterstof. Het dus opgevatte denkbeeld werd toegepast op 
»kooloxyde, water, ammonia, enz. en getallen, de atoomgewichten 
»van zuurstof, stikstof, enz. voorstellende, afgeleid uit de beste ana- 
»lytische proefnemingen , waarover de chemie toenmaals beschikte.” 
Het is op dit bericht van Thomson, dat de tot voor korten tijd 
gebruikelijke opvatting over ’t ontstaan der atoomtheorie berust en 
het is begrijpelijk, dat men zich daarvan niet heeft laten af brengen 
door de tegenstrijdige mededeelingen , die ik thans ga vermelden , 
omdat die , op latere tijdstippen gedaan , meer van ’t geheugen hun- 
ner auteurs eischten en daarin bij gevolg eerder een vergissing mocht 
worden aangenomen , dan in het oudste bericht door Thomson slechts 
3 jaar na dato gegeven. 
Vooreerst bestaat er, curieus genoeg, een tegenstrijdige verklaring 
van THOMSON zelven in een bericht over wollaston van Nov. 1850, 
waarin hij zegt: » dalton grondde zijn theorie op de analyse van twee 
»gassen, met -name het protoxyde en het deutoxyde van de stikstof”. 
Vervolgens zijn er twee aanteekeningen betreffende gesprekken met 
dalton gehouden van de heeren henry. De eerste, van willtam 2 en 
gedagteekend 13 Febr. 1830, luidt als volgt: »de heer dalton is in 
^ Ik vertaal zoo getrouw raogelijk, woordelijk, naar het citaat iu het later te 
vermelden boek van iiOSCOE en HARDEN en door dezen ontleend aan THOMSON’s 
Ristory of Chemistry , 1831, vol. II, p. 291. 
2 Van dezen HENRY, geb. 1775 te Manchester eu overleden in 1836 , is de bekende, 
wet, volgens welke de hoeveelheid gas, die in een vloeistof oplost, evenredig is aan 
den druk van het gas. 
