336 OVER DEN HISTORISCHEN SAMENHANG TUSSCHEN DALTON’s 
» Manchester 36 jaar lang gevestigd. Zijn boek over Meteorology was 
» gedrukt, doch niet uitgegeven, vóór dat hij hier kwam. Op p. 132 
»en verv. van dat werk, geeft hij duidelyk voorloopers van zijn 
» beschouwingen (»distinct anticipations”) aangaande het van de overige 
»luchtgassen gescheiden bestaan van den waterdamp. Destijds was de 
» theorie van chemische oplossing bijna algemeen aangenomen. Deze 
» denkbeelden waren de kiemen van zijn atoomtheorie, aangezien zij 
»hem noopten om de gassen te beschouwen als gevormd uit geïso- 
» leerde atomen. Dit bevestigt hetgeen hij mij vroeger heeft mee- 
» gedeeld aangaande den oorsprong zijner bespiegelingen, die hem tot 
»de leer brachten van eenvoudige veelvouden (»the doctrine of sim- 
»ple multiples”) en aangaande den invloed van richter’s tabel, die 
»hem versterkten in zijne denkbeelden.^’ De tweede aanteekening is 
van CHARLES HENRi, zoon van den voorgaanden en schrijver van :» Life 
of dalton”. Deze haalt uit zijn dagboek het volgende aan: »5 Febr. 
»1824. De bespiegelingen, waaruit de atoomtheorie geboren is, wer- 
»den in den heer dalton het eerst te voorschijn geroepen door de 
» onderzoekingen van richter over de neutrale zouten. Die scheikun- 
»dige stelde de hoeveelheid van een basis vast, b. v. van potasch, 
»noodig om 100 gew. dln. zwavelzuur te verzadigen. Vervolgens 
» bepaalde hij de hoeveelheden, die van verschillende zuren vereischt 
» werden ter verzadiging van dezelfde hoeveelheid potasch. Daarna 
T> werden de gewichten van andere alkalische basen gezocht , die zich 
»met 100 gew. dln. zwavelzuur verbinden en die klaarblijkelijk 
»aequivalent moesten zijn ter verzadiging van de hoeveelheden der 
» verschillende zuren, vroeger vastgesteld. ^ Naar deze beginselen^ 
»(»principles”) werd een tabel geconstrueerd, die de betrekkelijke 
» hoeveelheden van de zuren als ook van de alkalische basen aangaf, 
»die neutrale zouten opleveren. Het was voor den heer dalton on- 
x> middellijk klaar, dat, als deze zouten uit één atoom zuur en uit 
»één atoom base bestonden, de getallen in de tabel alsdan de be- 
»trekkelijke gewichten van de atomen zouden voorstellen. Deze opvat- 
»tingen verkregen bevestiging en uitbreiding door een nieuwe ont- 
» dekking van proust. Deze beweerde, dat de verbindingen van yzer 
»en zuurstof onveranderlijk van samenstelling zijn: m. a. w. dat 100 
^ Henry is hier in de war: wat hij klaai’blijkelijk noemt (»obvious”) is juist het 
verkregen resultaat, dat vooraf niet bekend was. Ook is de in dezen vorm gegeven 
voorstelling niet van RICHTER , maar van FISCHER. Doch overigens is de bedoeling duidelijk. 
^ Juister woord zou hier gegevens zijn. 
