338 OVER DEN HISTORISCH EN SAMEN HANG TüSSCHEN DALTON’s 
Henry e. roscoe en arthur harden hebben nu deze papieren 
nauwkeurig bestudeerd en de uitkomsten van hun onderzoek neer- 
gelegd in een afzonderlijk geschrift, ^ dat tot grondslag van dit opstel dient. 
Van het vele, dat zij, als vrucht van de lectuur dezer handschriften, 
aanvoeren ten bewijze dat de saraenhang tusschen dalton’s theorie en 
wet juist omgekeerd is , als tot dusver ondersteld werd — wil ik 
hier alleen de hoofdpunten meêdeelen. 
Vooreerst dan geven R. en H, in haar geheel de 17e der Londensche 
lezingen, gehouden op 27 Jan. 1810, waarin hij den gedachtengang 
schetst , die hem tot zyn theorie voerde. 
Sedert lang ge wend om meteorologische waarnemingen te doen , 
had hij zich dikwerf afgevraagd, hoe de leer van newton (23ste 
prop. uit het 2e boek der Principia ) , volgens welke een elastische 
vloeistof uit kleine partikels of atomen zou bestaan, die elkaar afstooten 
met een kracht toenemend naarmate de afstand vermindert, thans 
nog kon toegepast worden op de atmosfeer , waarvan de jongste 
ontdekkingen geleerd hadden , dat zp uit drie of meer elastische 
vloeistoffen bestaat van verschillend soortelyk gewicht. 
Priestley was op dezelfde moeilijkheid gestuit en kon niet be- 
grijpen waarom het zwaardere zuurstofgas niet de onderste laag van 
den dampkring vormde, waarop de lichtere stikstof dreef. De oplossing 
der moeilpkheid door sommige scheikundigen van het continent ge- 
geven, dat de gassen in de atmosfeer gemengd bleven, door chemische 
affiniteit elkaar oplossend, terwpl ’t aldus verkregen samenstel (»com- 
pound”) water vermocht optelossen, bevredigde dalton niet, o. a. 
omdat men , de gassen mengend , niets waarneemt wat op een ge- 
vormde verbinding wijst. 
D. zoekt dus naar een andere oplossing van zijn bezwaar en kwam 
eindelyk in 1801 op ’t idee, dat als men veronderstelde, dat alleen 
de atomen van één en ’t zelfde gas elkaar afstooten en niet die van 
verschillende gassen, het gemengd blijven te rijmen was met newton’s 
theorema. Na verdere beschouwing over diffusie en warmte , die hij 
aanziet als de reden voor de afstooting, komt hij tot het besluit, 
dat van ’t zelfde gas de atomen gelijke grootte en gewicht moeten 
hebben , van verschillende gassen daarentegen verschillende. Dit leidde 
^ »A new View of the origin of DALTON’s Atomic Theory, a contvibution to Chemical 
history, together with letters aud documents, etc.” London, MACMILLAN, 1896. 
