ATOOMTHEORIE EN DE WET DER VEELVOUDIGE EVENREDIGHEDEN. 339 
voorts tot overleggingen op welke wijze de atomen van verschillende 
gassen zich verbinden kunnen en in welke verhoudingen , en ten slotte 
werd die opvatting uitgebreid tot vloeistoffen en vaste lichamen. > 
Men ziet hieruit , dat de grondslagen voor de atoomtheorie reeds in 
1801 gelegd waren en ontleend aan uitsluitend physische overwegingen. 
Wat D, in het 2e hoofdstuk, Ie gedeelte van zijn »New System 
of Chemical Philosophy” zegt, met name dat men tot dusverre ver- 
zuimde de theorie ook op de chemie toe te passen, (uitgave ostwald, 
bladz. 14 en 15), is daarmede geheel in harmonie. 
Hoogst belangrijke bladen uit het laboratorium-dagboek zijn die 
van 6 Sept. 1803; van twee daarvan geven E-. en H. in hun boek 
een photografischen afdruk. Op de eerste daarvan staat, behalve den 
datum, het opschrift: » waarnemingen over de kleinste deeltjes (»ultimate 
particles”) der lichamen en hunne verbindingen” en daaronder de be- 
kende figuren door D. voor de atomen van H. , O. , N. , C. en S. 
aangenomen. Van het tweede blad volgt hier de inhoud onvertaald 
in zijn geheel : 
Uit. at. Hydrogen 1 (1) 
» » Oxygeen 5,66 (8) 
» » Azot 4 (42/3) 
» » Carbon (charcoal) 4,5 (6) 
» » water 6,6 (9) 
» » ammonia 5 (^Vs) 
» » nitrous gas 9,66 (15) 
» » nitrous oxyde 13,66 (22) 
» » nitric acid 15,32 (23) 
» » sulphur 17 (16) 
» » sulphureous acid 22,66 (32) 
?> » sulphuric acid 28,32 (40) 
» » carbonic acid 15,8 (22) 
» » oxyde of carbone 10,2 (14) 
De thans gebruikelijke benamingen der hier bedoelde lichamen zijn 
^ Dalton veronderstelt, gelijk uit deze schets mede blijkt, dat gelijke volumina van 
elementair-gassen evenveel atomen bevatten , doch kon die hypothese (e. a. vele zijner 
tijdgenooten) niet uitbreiden tot samengestelde gassen, omdat hij geen tweederlei kleine 
deeltjes (moleculen en atomen) onderscheidt , zooals later avogadro deed, die, naar men 
weet, de moeilijkheid oploste door de kleinst afzonderlijke deeltjes der elementair-gassen 
als samengesteld te beschouwen uit twee of meer gelijksoortige atomen. 
