342 
')VER DEN HISTORISCHEN SAMENHANG TUSSCHEN DALTON’s 
evenwel later bijgevoegd, evenals die van thenart , die hem kort 
daarna voor de berekening dient en voor het at. gew. zwavel 14,4 
geeft. Dit laatste cijfer vindt men m de oudste gedrukte tabel der 
atoomgewichten. ^ 
Hoewel dalton niet op de bovenvermelde bladen uit zijn dagboek 
aangeeft hoe hij aan ’t atoomgewicht der koolstof komt , blijkt toch 
uit andere plaatsen , dat hij die berekende uit lavoisier’s analyse van 
’t koolzuur (28 pet. C en 72 pet. O). Daarbij ging hij wéér van de 
veronderstelling uit dat kooloxyde, de lagere zuurstofverbinding, één 
atoom van beide elementen bevatte en de hoogere (kooldioxyde) één 
atoom zuurstof meer. Bij de berekening beging hij evenwel een kleine 
, 28 X 5,66 . ^ ^ 
rekenfout, want — is =- 4,4. 
36 
Eindelijk blijft nog de vraag over , hoe dalton aan zijn moleculair- 
gewichten van de drie verbindingen van stikstof en zuurstof kwam, 
die hij in zijn tabel opnam? Op de bijgevoegde bladen zegt hij niets 
daarvan. Nu is het bekend dat dalton over deze verbindingen veel 
geëxperimenteerd heeft , met name over ’t opnemen van zuurstof uit 
de lucht door stikstofoxyde-gas. En voorts herinnert men zich Thomson ’s 
laatste uitspraak, dat dalton door de analyse dezer verbindingen tot 
de wet kwam. R. en H. wijden aan deze quaestie een uitvoerige dis- 
cussie en komen tot de gevolgtrekking , dat hoewel de juiste toedracht 
niet geheel is op te helderen , toch zooveel blijkt , dat vooreerst 
dalton’s experimenteele uitkomsten niet konden leiden tot de formules 
die hij in de tabel aanneemt , (Ng O, N O en N Og) en voorts dat hp , 
blijkens zijn aanteekeningen, onzeker was over de verhouding waarin 
stikstofoxyde-gas en zuurstof zich verbinden , doordien de uitkomsten 
verschilden , al naarmate hij lucht en stikstofoxyde snel of langzaam 
met elkander schudde. 
In de overtuiging , dat dalton de wet der veelvoudige evenredig- 
heden niet empyrisch vond , maar deze eenvoudig het gevolg was van de 
wyzen waarop hij zich dacht , dat twee lichamen zich kunnen ver- 
binden , wordt men nog versterkt door de volgende plaats uit zijn 
in 1808 verschenen New System, waarin de wet ontvouwd wordt: ^ 
»Als A en B twee stoffen zijn, die zich kunnen verbinden, dan 
^ Zie »OSTWAld’s Klassiker” Nr. 3, bladz. 13. 
2 Zie OSTWALD, t. a. p., bladz. 16. 
