F 
ATOOMTHEORIE EN DE WET DER VEELVOUDIGE EVENREDIGHEDEN. 343 
»doen zij dat, met de eenvoudigsten beginnend, in deze volgorde: 
1 atoom van A 1 atoom van B = 1 atoom van C , binair ; 
1 atoom van A -[- 2 atomen van B = 1 atoom van D, ternair; 
2 atomen van A -|- 1 atoom van B == 1 atoom van E , ternair ; 
1 atoom van A -|- 3 atomen van B = 1 atoom van F , quaternair ; 
3 atomen van A -[- 1 atoom van B = 1 atoom van G, quaternair, enz.’’ 
Ongetwijfeld , daarin steekt de wet , maar gehuld in een theoretisch 
kleed en zonder dat zij met name genoemd wordt. Gesteld nu , dat 
zij proefondervindelijk gevonden was , zou dalton ze dan niet anders 
hebben voorgedragen , of althans als grondslag zyner theorie vermeld ? 
Men kan , naar men ziet , op grond van deze door hem gegevene 
ontwikkeling, dalton niet verwijten, dat hij het genetisch verband 
tusschen theorie en wet verkeerd heeft voorgesteld. De schuld daarvan 
treft THOMSON en ’t eenige, waarover men zich verwonderen kan , is 
dat hij dezen niet heeft tegengesproken. 
Ook uit latere onderzoekingen van dalton , die beter denker was 
dan experimentator, is het proefondervindelpk bewijs voor de wet niet 
te putten. Zooals roscoe en harden opmerken, begon hij na 1807 aan 
kwantitatieve onderzoekingen van zouten , ten einde de atoomgewichten 
der metalen vasttestellen ; doch de uitkomsten daarvan , voorzooverre 
hij ze meedeelt , zijn niet nauwkeurig en staan verre in vertrouw- 
baarheid achter bp die door tijdgenooten verkregen , z. a. klaproth, 
berzelius , ROSÉ en proüst. 
Het proefondervindelyk bewijs voor de wet der veelvoudige even- 
redigheden is dan ook door anderen geleverd. Voor een klein deel 
door WOLLASTON in 1808, door de analyse van de zuringzure kali- 
zouten , doch uitvoerig door berzelius in de jaren 1811 en 1812. 
Beider verhandelingen zijn opgenomen in ostwald’s Klassiker: die van 
WOLLASTON in nummer 3 , achter de verhandelingen van dalton , en 
die van berzelius onder nummer 35. 
den Haag, Mei 1902. 
