DE GENEESKUNDE DER LAATSTE JAREN. 
365 
belangrijk zijn , omdat daardoor het verloop der zenuwbanen in het 
centrale zenuwstelsel werd aangetoond, en waarnemingen aan het ziek- 
bed hebben het ten slotte mogelijk gemaakt, dat reeds in 1879 macewen 
een van te voren, wat zijn zetel betreft, gediagnosticeerd gezwel der 
hersenvliezen wegnam , waarbij de patiënt volkomen genas , in haar 
levensonderhoud kon voorzien en nog acht jaren leefde. Een dergelijke 
operatie volbracht goodlee in 1884 en sedert is een groot aantal 
dergelijke operatiën door verschillende operateurs uitgevoerd. 
Het spreekt vanzelf dat de nieuwe inzichten ook op het gebied 
der interne geneeskunde werden toegepast: in vele gevallen werd de 
chirurgie te hulp geroepen (o. a. bij het door een dunne, holle naald uit 
de borstkas opzuigen van de long samendrukkend vocht of etter 
(empyeem) (bowditch , 1852, czermak, dieülafoy , potain) , of door 
het mes en drainage (von wintrich , enz.) , zelfs met wegname van 
gedeelten van een of meer ribben (estlander 1879); luchttoetreding 
door opening der buikholte bij tuberculeuse buikvliesontsteking.) 
In andere gevallen werden heilsera toegediend , maar bovenal drong 
het principe van de reinheid door. Men zag hoe langer hoe duide- 
lijker in , dat de ziekten zelve , ieder voor zich , volgens een vast schema 
verliepen en dat het gevaar voor den patiënt niet zoozeer in de 
ziekte als wel in complicaties , in secundaire infectie vooral met 
etterbacteriën , gelegen was. Men zag ook dat vele der geneesmid- 
delen ontbeerd konden worden , ja dat vele ziekten beter verloop 
hadden wanneer geen geneesmiddelen werden toegediend, wanneer 
slechts de strengste eischen der hygiëne , zindelgkheid en regeling 
van rust en dieet, werden toegepast. Een tijd lang is men te ver 
gegaan , door zoo goed als alle geneesmiddelen voor overbodig te 
verklaren (nihilisme) ; tegenwoordig zoekt men , en vaak met succes , 
door allerlei -ines het principe van de ontsmetting in het lichaam 
tot stand te brengen. Reeds vóór de antiseptiek diende men bij tuber- 
culose teerinademingen toe en het door sommerbrodt in 1887 voor- 
geschreven creosoot is een rechtstreeksche poging tot ontsmetting. 
Lucht en licht, doelmatige heilgymnastiek, afsponsingen , baden, 
rust , dieet gelden voorts als krachtige middelen tot desinfectie en 
verharding des lichaams — in de behandeling der tuberculose spelen 
die factoren, vooral het in de lucht verblijven, dettweiler’s Dauer- 
luftkur , 1887, dan ook een eerste rol, waarbij schadelijke atmos- 
pherische invloeden zoo veel mogelijk worden tegengegaan en tevens 
psychisch op den patiënt wordt ingewerkt. 
