WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
29 
Het verkrijgen van den opgerichten stand heeft invloed gehad op de ligging 
van het hart , en de vertakking van den arcus aortae. Bij den mensch is het 
hart ten slotte op het diaphragma en in de liggende houding geraakt, tenge- 
volge eener gecompliceerde beweging, die zich in een rotatie om de lengte-as, 
eene verschuiving van den apex naar links en eene omkanteling van de basis 
van het hart naar achter en rechts ontleden laat. Deze liggingsverandering bleef 
niet zonder invloed op het verloop van den arcus aortae en op diens vertakking. 
Naar gelang toch de symmetrische ligging voor een niet-symmetrische plaats maakte , 
werd de boog van de aorta een meer onregelmatig spiraalvormige, en de regel- 
matige vertakking van den arcus aortae werd vervangen door een asymmetrische 
nu ook ten opzichte van de beide carotiden. In beginsel zien wij dit reeds bij 
de menschapen ; bij orang b.v. wordt de carotis sinistra afgegeven aan den voet 
van den truncus anonymus. Bij den mensch ten slotte is deze uittredingsplaats 
nog meer naar links geschoven. Als gevolg van den tweevoetigen gang zien wij dus 
eene liggingsverandering van het hart ontstaan , benevens eene dyssyrnetrie van 
de aortavertakking in het bizonder van het carotidensysteem. Hierdoor komt de 
circulatie in het gebied van de linker carotis onder gunstiger voorwaarden te 
veikeeren dan dat van de rechter en wordt daarmede de voedingsverhoudingen links 
eveneens gunstiger. Bolk acht nu den bestaanden hoogeren bloeddruk in de linker 
carotis het eerste moment voor de gunstiger linkszijdige circulatie; een tweede 
moment is gelegen in het feit, dat de linker carotis door haar stand de polsgolf 
onverzwakt voortgestuwd krijgt, terwijl zij, om in de rechtercarotis te komen, 
van haar aanvangsrichting moet afwijken, en dus met eenigszins verminderde 
kracht daarin zal aankomen. Door een en ander zal gedurende den groei van 
het individu , in het bizonder in die periode waarin de hersenen sterk groeien , 
het lumen van de linker carotis grooter worden dan dat van de rechter, waar- 
door nu de begunstiging van de linkerzijde van het hoofd nog zal stijgen. 
Mogelijk wordt dus reeds bij het foetus de linkerhelft der hersenschors in een 
sneller tempo ontwikkeld dan de rechter helft; als vaststaande mag worden aan- 
gemerkt, dat bij het volwassen individu, met normale vaatvertakking deze be- 
voorrechting der linker hemispheer bestaat , veroorzaakt door de ligging van het 
hart en de daaruit voortgevloeide dyssymetrie van het carotidensysteem, als 
gevolg van den opgerichten gang. 
Hoe komt het nu dat het individu voor de uitoefening van eenige handeling 
slechts één hand gebruikt, wanneer hij gesteld wordt voor eene keuze tus- 
schen beide, hoe komt het dat de beslissing geschiedt ten gunste van de 
rechter? Als men de rechtshandigheid niet opvat als een verhoogd of gemak- 
kelijker uitvoerbaar reflectorisch proces doch als een psychisch verschijnsel, dan 
is zij de uitdrukking eener beslissing, het antwoord op een keuze waarvoor het 
individu gesteld wordt. Ze ontstaat dus ook eerst met het optreden van bewuste, 
gewilde bewegingen. De bewegingen van kinderen in hun eerste levensjaren , 
