36 
WETFASCHAPPF-LTJK BIJBl-AD. 
Duitsche en engelsche teep-industrie. — In 1885 bedroeg de uitvoer van 
Duitschland aan kleui*stolYen en teer 4646 ton, in 1899 ruim 17639 ton, terwijl 
in 1895 de waarde daarvan op ongeveer 72 miljoen Mark geschat werd. De 
fabrikaadje der teerkleurstoffen is in handen van zes groote maatschappijen, die 
tezamen een kapitaal bezitten van over de 48 miljoen Mark en 500 chemici, 
350 ingenieure, 1360 kantoorbeambten en 18000 werklieden in dienst hebben. 
Voor Engeland heeft men geen nauwkeurige cijfers, maar het gezamenlijk in 
de teer-industrie gestoken kapitaal bedraagt geen half miljoen pond sterling en 
geeft hoogstens werk aan 30 — 40 scheikundigen en een duizendtal werklieden. 
De waarde van den uitvoer is gedaald van 520,000 £ in 1890 tot 360,000 £ in 
1900, terwijl de invoer gestegen is van 520,000 £ in 1886 tot 720,000 £ in 
1900. De vereenigde verlTabrieken van Bradfort maken slechts voor 10 pet. van 
Britsche kleurstoffen gebruik: Duitschland levert haar voor 80, Zwitserland voor 
4 en Frankrijk voor 6 pet. [Rev. Scient., 16 Nov. 1901.) ii. s. TJ. il. 
P L A. N T K ü X D E. 
Het zaaien van Orchideeën. — Sedert de onderzoekingen van stahl geleerd 
hebben, dat een groot aantal planten rondom hare wortels een bekleedsel van 
zwammen bezitten, en dat haar geheele bouw en groeiwijze ten nauwste daar- 
mede samenhangt, hebben anderen aangetoond dat reeds in de allereerate jeugd 
het leven van hoogere planten van de medewerking dier zwammen kan afhangen. 
Zoo kiemen de sporen der Wolfsklauw zonder die symbiose niet. En hetzelfde 
géldt van de Orchideeën. Hunne uiterst fijne zaden, die bij duizenden op een 
enkele plant worden voortgebracht , ja soms tot een millioen per vrucht bedra- 
gen , worden heinde en verre verspreid , maar daarvan kiemen alleen die, welke op een 
grond vallen waarin de vereischte zwammen groeien. Bij voorkeur geschikt zijn 
daartoe dus gronden, waarin reeds Standelkruiden tieren, en het meest wel de 
dikke wortels dier planten zelven, die zoo vaak over de randen van potten en 
mandjes heengroeien. Sedert het bastaardeeren van Orchideeën in de mode is 
gekomen, en men deze gewassen dus veelvuldig zaait, heeft de ondervinding ge- 
leerd , dat lang niet elke grond daarvoor geschikt is. De oorzaak ligt in de al 
of niet aanwezigheid van den wortelzwam, en grond waarop vroeger reeds Or- 
chideeën groeiden is dus altijd de beste. Eenvoudigheidshalve pleegt men dan 
ook de zaden uit te strooien op de aarde of het veenmos der moederplant, des- 
noods rechtstreeks op hare wortels. Microscopisch onderzoek leert dat de zwammen 
zeer spoedig in de w einigcellige zaden binnendringen , en dat deze prikkel voor 
de ontkieming een vereischte is. Zijn de zaden ontkiemd , dan kan men ze 
allengs verplanten, want zoo men de worteltjes maar niet beschadigt, neemt 
men de zwammen van zelf mede. (N. bernakd, La Nature^ 1902, blz. 107). 
D. V. 
