WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
79 
bovenbewustzijn was zij onverschillig , mismoedig , nukkig , zenuwachtig en waren de 
Fransche taal en de muziek vergeten. Door hypnotische suggestie gelukte het 
heide vormen van bovenbewustzijn tot één nieuwen vorm te vereenigen: het 
zelfstandig geworden onderbewustzijn , dat onbekend was aan elk der beide vor- 
men van het bovenbewustzijn , maar dat alles wist wat die beiden dachten , 
spraken en deden, stond aanvankelijk geheel vreemd tegenover den uit die ver- 
eeniging ontstanen, nieuwen toestand. {Vroceedings of the Soc. for paych. research., 
Febr. 1901.) a. s. 
HYGIËNE. 
Diphtherie en melk. — Broers wijst in het Tijdschr. v. Geneesk. van 19 Juli 
1902 er op, dat in de Engelsche literatuur bij verscheidene diphtheritis-epidemiën 
er op gewezen is, dat aan de uiers der koeien, van welke de melk afkomstig 
was, afwijkingen voorkwamen, waaromtrent reeds door klein in 1889 experimen- 
ten op koeien verricht zijn. Dean en todd berichten over eenige diphtherie-gevallen , 
waarbij zij het verband met een ziekte van de koe zeer waarschijnlijk achten. 
Hun aandacht werd op deze gevallen gevestigd door een veearts, die twee koeien 
in behandeling had met koepokken en die gehoord had van keelaandoeningen 
bij de gebruikers van de melk dezer koeien. Bij onderzoek bleek hen, dat de 
melk slechts door den eigenaar en zijn omgeving werd gedronken en dat zich 
bij de personen, die de bewuste melk ongekookt hadden genuttigd, twee ernstige 
gevallen van diphtherie hadden voorgedaan, benevens een drietal gevallen van 
verdachte keelontsteking. De koeien bleken sedert een tiental dagen te lijden 
aan een uieraandoening ; in hoofdzaak de tepels waren bezet met papels en zwe- 
ren, van welke laatste sommige de grootte van een halven gulden bereikten en 
bedekt waren met bruine korsten; bij de later experimenteel geënte koe bleek, 
dat in het begin-stadium hoofdzakelijk blaren aanwezig waren. Een der koeien 
had bovendien een omschreven uierontsteking. Zoowel uit de zweren als uit de 
melk van beide koeien werden diphtherie-bacillen gekweekt, terwijl dit van '13 
gezonde uiers niet gelukte. Uit den keel van een der diphtherie-patienten ver- 
kregen zij eveneens de specifieke bacillen. Morphologisch , zoowel als in hun cul- 
tuureigenschappen , gedroegen de uier-, melk- en keel-bacillen zich geheel iden- 
tisch en waren niet te onderscheiden van elders verkregen diphtherie-bacillen; 
hetzelfde gold van hun ziekteverwekkende eigenschappen ten opzichte van gavia’s 
en van hun gedrag tegenover gelijktijdig of later bij de proefdieren ingespoten 
anti-diphtherie-serum. Uit het verloop der proefneming leidden zij af dat bij de 
runderen een specifieke infectie aanwezig was, die de eruptie veroorzaakte 
(blijkens vaccinatieproeven waren het geen koepokken), en dat deze erupties 
een goeden voedingsbodem vormden voor de van buiten aangevoerde diphtherie- 
bacillen. De wijze , waarop deze secundaire infectie zou kunnen plaats grijpen , 
