WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
87 
der vatbaarheid heen te helpen. Van de 37 gestorven honden kregen 26 de 
ziekte na een en 11 na twee inoculaties, van de andere zooeven genoemde 30 
honden kregen 17 den goedaardigen vorm na de eerste, 13 na de tweede inocu- 
latie , zoodat na een inoculatie meer honden worden aangetast dan na twee. De 
mogelijkheid bestaat in het algemeen dat zeer gevoelige honden door de vaccine- 
zelf ziek zouden worden ; maar in dit geval verschilde het verloop van hun ziek 
zijn (n.1. 20 van de 26 werden ziek tusschen den derden en tienden dag) van 
dat tengevolge van de experimenteele infectie (waarbij de ziekte tusschen den 
tienden en vijfentwintigsten dag optreedt); ook in het bloed gebracht geeft de 
vaccine geen ziekteverschijnselen. Enkele honden stierven den vierden of vijfden 
dag na de inoculatie. Waarschijnlijk waren die dieren in het tijdvak van de 
incubatie der ziekte. Bij reeds uitgebroken hondenziekte verergert de vaccine de 
symptomen niet; integendeel werden zoodoende nog 29 van 35 honden, waarvan 
sommigen zwaar ziek waren, gered. Neemt men als gemiddelde van 25 tot 80 
percent slechts een sterftecijfer van 40 percent aan , dan springt de waarde der 
inoculatie in het oog, als men weet dat het sterftecijfer daardoor tot 2,8 percent 
daalt. [La Nature. 5 .luli 1902). a. s. 
LANDBOUWCHEMIE. 
Over den kalkfactor voor verschillende gewassen. — O. loew heeft een 
theorie opgesteld aangaande de physiologische rol van kalk en magnesia voor 
den plantengroei. Volgens deze is er kalk noodig voor den opbouw van nukleo- 
proteïnen en chlorophyllichamen , terwijl magnesia, die licht oplosbare zouten 
vormt, vereischt wordt om de assimilatie van het phosphorzuur te bevorderen. 
Een overmate van kalk zou het opnemen van phosphorzuur bemoeilijken, door- 
dien deze de vorming belet van licht oplosbaar magnesiumphosphaat , terwijl 
omgekeerd te veel magnesia de vorming van nukleïneverbindingen ter opbouw 
der cellen in den weg zou staan. De wasdom der plant is om deze reden af- 
hankelijk van de verhouding waarin zij kalk en magnesia uit den bodem op- 
neemt, doch de beste verhouding (de zoogenoemde kalkfactor) is niet voor alle 
gewassen dezelfde. 
Loew beroept zich nu op de proeven van k. aso en t. fertjta , die zijne 
theorie bevestigen. jj 
De eerste ging den invloed van wisselende hoeveelheden kalk en magnesia na 
(in den vorm van salpeterzure zouten) bij wateren Itu ren, waarin de overige 
minerale voedingsstoffen nu eens werden bijgevoegd , dan eens niet. De verschil- 
lende planten gedroegen zich ongelijk : de sojaboon vorderde een grooter overmaat 
van kalk boven magnesia, dan tarwe, gerst en ui. Dit komt oogenschijnlijk 
hiervan, dat de sojaboon in een bepaalden tijd een grooter oppervlak aan blad 
ontwikkelt en daardoor meer kalk behoeft. Want hoe grooter, volgens loew, 
