Oranje-, Limoen- en Citroen-boom. 
Verdere 
wanrnce- 
ming. 
Buyten- 
brenging 
Uy, en 
hoedanig 
trent te 
handelen. 
Aanwij- 
zing i 
hoedanig 
meohan- 
om deeze 
ft hoon e 
Boomcn 
aan tc 
winnen, 
of zich te 
doen ver- 
mcenig- 
Tuldigen. 
welke zoo veel doenlijk is om dc Wortel moet vaflrge- 
laten werden, weer opgenomen, in een nieuwe , wcl- 
bercydde Grond verzet , cn hoog gcftcld; op dat de 
Zon hare Wortel dies tc bcetcr kan verwarmen. Maar 
eerir. moet men op den bodem des Baks , of der hou- 
tene Kas, leggen loutere tweejarige klcyngcmaaktc Paar- 
dcmift,dric vingeren hoog, vermengd met een weynig 
eenjarige Hocndcrdrek. 
Men begiéteze ook weer rijkelijk met 't gedagte 
lauwgemaakt zuyver Recgenwater : een weynig Scha- 
penmifr. daar in tc wcyken gelcgt, is niet dan tc bcetcr. 
Men doe ook in goed Weer , indiende plaats voor 't 
Zuiden open legt , gelijk behoord , dag en nacht de 
venfreren open, op dat dc Boomcn de Lugt cn Zon 
dies te bcetcr gewoon mogen werden. 
MAY. § 
In deeze Maand laat men de vcnflcrcn dag en nacht 
op. Men brengt ook de Boomcn op den vierden , vijf- 
den, of zefden dag (een dag min of meer, na gclccgcnt- 
hcyd dat zig 't Weer bequaam aanfrcldj met een be- 
trokkene lucht, of reegen valling) weer na buytcnjcn 
men field ze op ecne zeer warme plaats, bewaard voor 
alle koude AW^f-windcn, zoo dat zc de Zon van's 
morgens vroeg tot 's namiddags ontrent ten drie uren 
konnen genieten: dusbuyten gebragt, moet men haar 
veertien dagen lang verzorgen tcgens de fterke Middags- 
zon ; welke, daar op (chijnende , baar zeer fchadclijkis : 
doch indien zc, noch binnen 's huys (taande, de lucht 
alrcede gewoon zijn geworden , en de Zon zomtijds een 
weynig door dc venfreren daarop gcfchccncn heeft, zoo 
doet ze haar zoo veel guaad niet. Indien ook in dccze 
tijd geen Rccgcn van den Hccmcl viel , zoo moet men zc 
begieten mctRccgenwatcr, 't welk een dag lang in dc 
Zon heeft gedaan. 
Dcczcfchoonc Boomcn konnen ook in deeze Maand 
bcquamclijk op dc volgende wijze aangewonnen wor- 
den. 
Neem een aarde Pot , drie vierde dcclen ccner voet 
hoog , cn van een halve voet in 't vierkant , met ccn 
fnecdc, of opening, vanonder tot boven; of,'twdk 
beeter is , fiegtS ten halvcn uytlopcndc , ook voor al 
onder enger ol fpivzer gemaakt , na gelijkmatigheid, 
op dat daar na 't Lot, of dc Tak , wanneer zc daar in 
gelegd en geworteld is, OMt zijne gehcclc Klomp Aarde, 
zonder ccnige verroering der Wortel , uyrgenomen , of 
*t onderftc boven gehouden, dus zagtjens uyrgefchud- 
det , en bequamclijk in ccn groorer Pot verplant mag 
werden : zet dan deeze Pot valt in de Bak of Kas , daar 
dc Boom in ftaat , of ook buytcn de zelve : neem 
dan met ccn volle Maan ccn Tak, die drie, vier, vijf, 
of zesjaren oud is, cn buyrcn hareorde gegroeyd, op 
dat dc Kroon , of rondheyd des Booms , hier doorniet 
ontcierd werd: ftcck , of boor , met dc punt van uw 
mes tot in 't hout vccle gaatjens, rondom de Tak , 't 
eene drie vingeren breed hoogte boven 't andere , en 
ieder gat ruym ccn ftroo breedte van ccn : leg zc dan 
door dc gedagte fnecdc, of opening, terftontin; vul ze 
voorts met goede aarde; geefze zomtijds Rccgcn water, 
cn bindzc vaft, op datzc door gecne winden bewogen 
mag worden : zoo zal zc uyt dc geftokene of geboor- 
de gaatjens in ecu korte tijd overvloedige Wortelen 
fchictcn , gclijkmcnzulks jaailijksgcnocgzaamkanzicn 
in die van de Citroen- en Limoen-boomcn; doch niet al- 
tijd zoo wel of zoo haan: in die van d'Oranjc ; wecgens 
dc hardheyd des houts , ten zij de zelve ten halvcn, 
ruym een lid vaneen vinger lang, op dcwijsdcr^« ; r//«'- 
ren, werden ingefheeden : want dan vatten deeze ieder 
jaar Wortelen, bcetcr als door d'ingcgravcnctraatjcns. Als 
men nu dit gezien heeft , fnijd men dc Tak af met de 
volle Maan in September of Maart , binnen 's huys 
(bande: of na 't tweede jaar in dc zelve Maanden , 't 
welk ik bcetcr acht, vermids dan de Wortel zoo veel ou- 
der is geworden, en krachtiger, om zijn Stammetjeal- 
Iccn te konnen voeden : neem dan 't zelve, in 't begin 
van 't derde jaar na delnlcgging, met a! de aarde , t& 
dat dc Wortel niet geroerd werde, uyt 't Potje; 'twelk 
men anders ook zagtjens aan de Wortel in (rukken kan 
(laan ; en verzet ze dus met de gchccle Aardklomp :of 
laat alles, na de AfTnijding, noch ccn jaar in 't zelve 
Potje blijven , eer men tot de Verplanting in ccn groo- 
rer treed : dan gaat de grocying voorfpocdig voort; 
vermids denieuwgemaakte Wortel onverroerd op zijne 
plaats blijft, 
J U N I U S. 
In dccze Maand, en voorts zoo lang als deBoomen Wiar-ne* 
blijven ftaan , moet men dc zelve ieder veertien dagen in ' ng 
omzetten, of van 'iZuyden na 't Noordtn drayen, en 
begieten met Water, op dc volgende wijze toebercyd. tk "" 
Neem een vat, doe daar in Schapen.mift , een wey- Boomnl 
nig minder varlTchc Koeycn-mift ; en ccn goed deel Zee- 
mden van Tarwen-meel : gict'er recgenwater op , laat 
het in de Zon ftaan , en roer het dagelijks twee of drie 
malen cm : giet dit dan , onder ccn gedurige roering, 
in ecnGrupptl, of Groef, zes vingeren breedte van de 
Stam gemaakr, elke Week twee, drie, of viermaal, na 
geleegcnthcyd van de droogte des rijds : want deeze Boo- 
mcn bcgeeren van natucren door 't gchccle jaar veel 
vochtighcyd : dek dan de Groef weer met oude luch- 
tige Paarde-mifi, 
Indien men ook ieder jaar in deeze Maand , twee in Jm'M. 
vingeren breedte diep onder de aarde Homg-ratcn legt, 
een weynig van dc Stam af, zoo zullen dc zelve met'er 
tijd fmcltcn ,en de Wortelen verftrekken tot een aan- 
genaam vocdzel. 
Wil iemand dccze Boomcn bevrijden van 't fchade- Hulpmid- 
lijkgcdrogt der Afteren , Wa»dluj7.tn , cn diergelijk ^'"f"* 
ongediert, waar van hare bloemen, bladeren cn jonge Wandhiy- 
fcheutjens zeer verdorven worden; die bcgiete haar van zcn.slek- 
boven af geheel met recgenwater, daar (gelijk wij hier k ] en ' Aard - 
bovcn gehoord hebben) Tabal^ t'zamen met een wcy- R°p«n, 
nig Aljfem en Wijnruyt , in opgekookt is; daar na 
flroyc hij daar over hecnen 'r poeder , offlof, van 
Tabal^zao zullen ze in aller haalt wcchlopcn, vermids 
2c deeze krachtige reuk niet verdragen konnen; wer- 
dcn'cr traag , cn gelijk als dronken van : noyt zullen ze 
ook weer kccicn, indien men op d'aarde , rondom de 
defram, een ring van 't gemelde 7^,7^-ftof legt, van 
drie vingeren breedte, cn een vinger hoogte. 
Voorts , neem Duyven-mifi , of Scbapen-drel^, niet en dierg* 
al tc oud , zoo veel gij wilt , of vanbeydc clks ecven '^""ge- 
veel : doe het in een glas : ftcl het in dc Zon ; cn giet d,crC " 
'er Recgenwater op; zoo zal'cr dc kracht in trekken : 
giet daar na dit water af, cn doet'cr bij een weynig 
Recgenwater, waar in vierentwintig uren lang \\2tSal- 
peeter gewcykt heeft : begiet daar mee zomtijds dc Boo- 
mcn, zoo zult gij niet alleen bevinden een wonderlijke 
drijvende kracht in dc zelve ; maar ook gewaar wer- 
den , dat 't gemelde Ongediert haar niet zal konnen be- 
fchadigen. 
' J U L I U S , en 
AUGUSTUS. 
In Jttliits moet men alle kleyne , overvloedige Waarne*. 
Vruchten afbrecl.cn , cn de Boom niet meer laten bc- ming, 
houden , als hij kan voeden , op dat de andere dies te 
bcetcr grocyen en frerker werden mogen. 
Men kan ook deeze Boomcn in 't laatfte van Julius of Oculcring, 
't begin van Augufltts , defgelijks in May fgclijk ik mee- Jne ; ,rin S 
nigmaal gedaan, en 't zelve zeer goed bevonden heb) een g" n g'dcc- 
dag voor dc volle Mann in onfe koude NcederLndfche zerBoo- 
Gcweftcn , om dies tc bcetcr cn tcflerkcr tc grocyen; men . '° 
(doch met ccn afgaande Maan in warmer Landen, om 7* Um ' 
tc mectder vruchten te konnen voortbrengen) niet al- 
leen Octtleeren , maar ook Enten en Zuygen , cp wilde 
Oranje- of CV/rofw-lrammen ; een halve , ook ccn , twee, 
of meer vingeren dik zijnde , cn veertien , of meer da- 
A 3 gea 
