II 
Beschryving van de Boomek, I Boek, 
gen lang voor de hitte der Zon* bedekt gewceft, welke, 
door 't Zuygen , of Inleggen, gevat hebbende , met 
de volle Maan van Augujlm , of September , moeten 
afgefhecden , en de Tak met V/ afch weer gedekt worden. 
Andere Men fnijd ook wel de Bafi van een Tak , die men 
•wtjzevan wil inleggen , rondom, een vinger breedte, gantfeh 
tau ng af, echter in zulker voegen , dat men op cene plaats 
een halve ftroo der zelve aan 't hout laat; dus legt men 
2e in de voor gemelde Pot , en men houd ze gedurig 
vochtig : waar door dan de Natuur een tijd lang in 
ftaat blijvende, zich zoekt te redden , en dikmaal on- 
der aan de gebleevcne baft des bovenften deck Worte- 
len uytfehiet ; welke , een volkomen vocdzel genie- 
tende, een nieuwen Boom maken, 
dcezer Op zulk een wijs kan men nier alleen deeze , maar 
Boomen ook andere Boomen , of Struvcllen , die hard hout 
j^° r uk " hebben, cn noch door afgefneedene , noch fop de ma- 
nier der Angeltcren ) ten halvcn ingemecdenc takken 
wortelen willen krijgen, zonder mocyte aantcelcn. 
SEPTEMBER, 
■wsarnce- j n ' t I^ft-c dcezer Maand brengd men alle dcBoo- 
Stfifmitr mcn wecr hinnens huys , op een zeer luchtige plaats , 
daarze met harcTakkcncn Bladeren nergens tcgens aan 
konnen raken. Dit moet gcfchicdcn met fchoon en 
droog wéér. Want als men ze nat inbragt, zouden de 
Vruchten cn Bladeren afvallen. Men haaldze ook wel 
halfóV^/fWerin, na gelcgcnhcyddes tijds; wijl ze in 
deeze dagen gantfeh geen koude recgens verdragen 
konnen. 
O C T O B E R. 
Waamee- In deeze tijd moeten al de venftcren dag cn nagt 
oiiï r* °P cn blijven , 'ten ware een fterke Noorden- of Ooftcn- 
wind wayde , of dat het begon te vriezen. Indien *t 
ook de tijd quam te vercyffchen, moet men ze met 't 
voorheenen gedagte Tab.tks-watcr , of veel bcquamer, 
met het hier boven bcfchrecvcnc Water, waar 'mDuy- 
ven-cn Schjpenmifi in de Zon te wcyken heeft geftaan, 
en waar bij ccn wcynig Zalpecter-n>.tter gekomen is , 
begieten. Door dit voedzaam nat zullen ze veel bec- 
ter groeven. 
NOVEMBER. 
W'aarnce- In deeze maand moeren de venftcren dag cn nagt 
ming inde gefloten gehouden , ook niet weer geopend werden , 
^ *vtmher ^ VV3re j ^' 1 " J met ZCC1 ' '" c ' loon wccr > endat de 
Zon daar in kon fchijncn : anders geenzins. Men 
geef ze ook in deeze dagen noch eens te dce^en lauw 
recgenwater , maar dan niet meer , voor in 't laatfte 
van februorius , of 't moeit zeer nodig zijn : inzon- 
derheid zoo deeze Boomen (taan op een plaats, daar, 
wecgens de flaphcyd des Winters, wcynig of niet ge- 
vuurt werd; ook, wegens de geringe vorft , niet no- 
dig is vuur te maken. Maar indien'cr veel in geftookt 
werd, zoo mogen ze ook wel in Januari™ "t genoem- 
de Water genieten; anders zoudenze hare Wortelen cn 
Vruchten laten vallen. 
Ontrent de helft deczer Maand begind men , om 
den anderen dag , een klcyn vuurtje in den Oven van 
dit Ruym te ftoken , tot den eerffen December toe: 
doch als 't kouder werd, ieder dag. 
DECEMBER, cn 
JANUARIUS. 
Wairnee- In deeze Maanden" moet men daaglijks vuur fto- 
ramg jn de ken , en als 't flerk begind te vriezen , tweemaal ieder 
1 a en dag, 'smorgens, en tecgens den avond : ook de ven- 
ftcren met Heyde cn Stroo wel digt toe maken, op 
dat de vorft niet binnens huys mogt doordringen. In- 
dien 't zeer fel quam te vriezen , zoo moet men 'smor- 
gens ontrent te zeeven , 'smiddags ten een, en 'savonds 
ten zes of zeeven uuren weer een vuur ftoken, op dat 
het in 't Vertrek den gcheelcn nagt over warm , en de 
vorft daar buyten geweerd blceve. 
Indien 't gebeurde, dat het in deeze Maanden wey- ntetmfar 
nig ot niet met allen vroor , zoo is 't genoeg, om den en 
anderen dag vuur te maken: want veel warmte, of fMM ' 
groote hitte , is voor deeze Boomen niet goed, wan- 
neer 't de tijd niet komt tc vercyflehen , en dcrhal- 
ven noodwendig moet gefchicden. 
FEBRUARIUS. 
Indien in deeze Maand de felftc koude voorbij is, zoo Wflhx» 
behoefd men niet meer als eenmaal 's daags, of om m '"E fo 
den tweeden dag , vyer te ftoken , tot den laatften SJ*^ 
dcezer , of ten langftcn tot den tienden , twaalfden , 
of vijftienden Moert , na tijds gelegenheyd : ook 
geeft men de Boomen weer tamelijk veel lauw-gc- 
maakt Recgenwater : komt'er een zeer goeden dat;, 
zoo mag men de venfteren , zoo lang de Zon fchjjnd, 
wel open zetten , op dat de lucht ccn wcynig door dc 
Kamer ipeele. 
Al deeze foortcn van Boomen , op de voorgefchree- Op dital- 
vcne wijs gecultiveerd , waargenoomenen gequeekt , lei . wcl „ 
brengen in deeze koude Landen groote , fchoone en aiJB " 
volkomcnc Vruchten voort; doch van binnen niet zoo 
vol van een verkoelend aangenaam vocht , als de 
gecne hebben, welke uyt Sp.tavje herwaarts werden gc- 
bragt. Evenwel heb ik in de jaren 1669, 1670, cn 
1571 .vermits dc goede cn warme Zomers in dien tijd, geven dee- 
rn mijnen Hof hier binnen Groenman deeze Vruchten * e Boomen 
zoo groot en vol zap gehad, dat zc voor die wyt Spaanje Linden 
niet alleen niet in 't minfte behoefden tc wijken , maar groote, 
ookdczelvcinhcflijkheyd van fmaak,totverwondering 'choone, 
van veele , te boven gingen j vermits dc Citroenen op ""y™*! 
Oranje-fiammen geoculeerd , gezogen en geënt waren. ten. ' 
Inzonderhcyd zalde vrucht fchoon en groot zijn , als 
de Boom in 't begin van May , of 't laatfte van Ju~ 
lius, met ccn afnecmende Maan op een gekopte Stam, 
(in deeze Landen voortgekoomen van Zaad, met ccn 
afgaande Maan der Majmaand in een Por gezayd gc- 
weeft) is geoculeerd , geënt, of gezoogen geworden : 
want dan werden deeze Boomen van jongs af onze 
lucht gewoon : Komen dcrhalven tot meerder vol- 
maakthcyd , als die uyt dc hecte Geweftcn herwaarts 
zijn gebragt ; welke door d'ougemeene koude , en 
verandering der lucht , in haren aart zeer gekrenkt en 
verminderd werden. 
Eyndclijk zal den Leezer gelieven tc wetten, dat dit Hulpmid- 
flag van Boomen (gelijk ook wel andere), kij zom- ij*'^ 01 " 
mige gclccgcnrhcedcn flauw of treurig werd : wanneer hej^erT" 
men dit bemerkt , zal men voor haar zetten een potje freurig- 
met melk , cn met 't cene eynd daar in laten hangen d ™' 
een reep van ccn wolle lap , twee of drie vingeren 
breed, welke met 't ander eynd bij dc ftam des Booms Boomen. 
■daald: zoo zal dc melk zagtjens daar uyt druypen, 
cn na dc wortel trekken : waar door de Boom in • 
nig tijds weer frifch cn wel re pas zal werden. Dit is 
de gemelde Boomen zoo goed cn aangenaam , dat ze, 
al waren ze fchoon half dood, binnen weynigc daqcn, 
alleen door ccn mengelen Melk, tot hare vorige kracht 
en gezondheyd geraken , hare treurige bladeren weer 
oprechten, en voorfpoedig grocyen zullen. 
KRACHTEN. 
E vruchten dcezer Ei 
'oomen zijn in oude cn Tnmphr. 
voorgaande tijden wcynig gebmykt. Wierden Hifi.Fl. 
D 
alleen om haar lieflijke, aangenaam-verfriflehen- c ■*■ 
de,cn zeer geurige reuk^ bewaard, en in dc hand gedra- Hij}' ltè[\ 
gen ; gelijk noch heeden van zeer vcele werd gedaan, e 3. 
Doch zeederd men hare krachtige deugden heeft uyt- 
gevonden en beproefd , zijn ze in groote achting en ' 3 ' f '* ^* 
waarde geweeft. 
Want , voor eerft , dc Bladeren (van een verdro- Wandluy- 
gende en afvagende aart zijnde) in olj gekookt , cn zcn - 
daar meé de bedftecdtn ovtr al btftrceken , verdrijven c " r '- i - »*; 
de W.indlnyzjTi, 
Dc 
