M-nib.l. [■ , 
:. IJl. 
13 Oranje- , Limoen- 
Hert- Dc Bloemen van Citroen* en Limoen-boomen worden 
iïerking. gemeenlijk gcconfijt, of men trekt'cr, door de Diftil- 
lccr-konft, een welriekend Water uyt : 'tEcn en 'tan- 
der is bequaam , om 't Hert te verquikken en te vcr- 
fterkken. 
Maag- Uyt dc Vruchten , 't zij geheel of doorgefhecden , 
llcrking. wcr j een ureter gechfti lieert , 't welk , vermengd met 
een wcynig Zuyker , zeer dienftig is in kittige Koort- 
sen , en om de Mum tc fterken : .Want alle galachti- 
ge en {lijmerige Vochten drijft het wech , zoo uyt dc 
■Maag als uyt de Darmen, 
Vergif. Dc gchccle Vrucht gekookt in Roosnvater , waar 
Teit-bc- bij wat Zuyker is gedaan , tot dat'cr een dik of brij- 
^jeppemp acnt; ig zap van geworden is , cn daar van ieder mor- 
Qhmlib. gen een of twee lecpclcn vol nuchtcren gcbruykt, bc- 
Wft.l'a. waard de Mcnfch voor allerlcy Vergif , en in tijd van 
Pcft voor befmetring : Verwarmd en fterkt dc Aïaag; 
cn doet dc Spijt verteeren. 
Scor- Rauw tot Daalders gefnecden , daar op wat Zuyker 
pioen-, geftroyd, en dus gegecten , heeft niet alleen dezelve 
Slangen- kracht, van dc Mcnfch tc bewaren voor alle Vergif en 
bcottn.&c. quade Lucht, maar is ook zeer dienftig tccgens bcctcn 
■AriJ. van Scorpioenen , of 't fteeken der Adderen en Slan- 
u gen. Indien iemand alreeds ecnig Vergif had in 't Lijf 
gekrecgen , 't zal dc kracht daar van verminderen , 
wcchnccmen, cn dien mcnfch , zonder lecvens-gevaar, 
in welftand hcrftcllcn -. verdrijft ook dc onnatuurlijke 
luften der zwangere Vrouwen : verfrifcht dc Mond , 
zoo van zieke als gezonde , en is voor elk aange- 
naam. 
Mt'miA- De geconfijtte Schellen (warm en droog in dentwec- 
mtU- itb. 1. den Graad) vermogen ccven 't zelve : Werden ook 
van de Maag becter verteerd, dan wanneer menze rauw 
jLonic. Par. gcbruykt : vcrftcrkcn beyde Afaag cn Lever : maken 
i.e.$. een goeden Adem , en verdrijven alle zwartgallige 
Vochten: Doch moeren matig, en niet al te veel wer- 
den genuttigd , anders zou dc vcrtccrïng tc zwaar val- 
len. Dezelve rauw in Wijn of Asijn gekookt, zuy- 
veren de Mond, en maken de Tanden vaft. 
Catntr.in Daarenboven , wil iemand gedurig cengoede Aïaag 
MtMh.lib. hebben , die neeme ieder, ot om den tweeden mor- 
h^t-IS' gen , een Iccpcl twee of drie van 't gediftillccrt Water, 
Goede ' r wc 'k op de volgende wijze werd gemaakt : Neem 
Waakte drie of vier t Kannen Rhijnfche, ot goede Franfche 
behouden. Brandtm-ijn: doe daar in deSchellen van vijftig varilehc 
fproctelen , Citroenen : Diftillecr dit zagtjens na de konft. Met dit 
Puyften. Water zomtijds 't Aangedicht gewauchen , maakt ook 
& c - een suyver Vel: Verdrijft de Zomcr-fproetelcn : Nccmd 
wech alle Vlekken cn Puyften: cn is gocd'tccgcns al dc 
voorgenoemde ongcleegcnthceden. 
^ 'tZaad, of dc Kor/en, droog en verkoelend in den 
Lob. lib. 1. tweeden Graad , werkt nier alleen krachtiger tccgens 
fol. itip. alle Vergif , als de Schel , of't Zap, maar verdrijfd 
Galen. hb. j c onnatuurlijke L-tjtcn der Vrouwen : Is zeer 
simpl.-j. dienftig, om dc Wormen te doden cn uyt te jagen: 
't Zelve doet ook 't Water , gediftilleert uyt 't Zap , 
vermengd met Syroop van Citroenen , en daar van, 't 
zij Kinderen, 't zij oude Pcrfooncn , cHe Warme» heb- 
ben , te drinken gegcevcn : Verquikt ook 't Hert : 
Lefcht de dorft : Verwekt eetens-luft , en in de Vrou- 
wen de Afaand/londen : maar veroorzaakt ook wel een 
Misval , inzouderheyd wanneer 't tc veel van een be- 
vruchte Vrouw gcbruykt, or gegecten werd. 
Dodtm in ' c &* BMW > koud in den derden Graad , met 
aJJithn. Zuyker vermengd , verwekt wel een wcynig pijn of 
lib. 18.C. l. krimping des Buyks : is echter in Hecte ot Peftilentiale 
Koortsen, delgclijks in dc Schorbuts stekte, zeer dien- 
ftig : Necmd allerlcy vlakken uyt 't Lijnwaat wech. 
Men fchrijtt'cr mee op Papier , welk fchrift niet , 
dan teegen 't vuur gehouden , gclcczcn kan werden. 
J.staptliwt 't Water , uyt dit zap gediftillccrt, doet ecven 't zelve, 
t De Schrijver getruyit doorgaans hit word Kroes , m Oort , 
Jat de Groeningfe Maat is , en waar mtide mz.c Uirichtft Kan , 
en Pint , ontrent evtrimkomt , die wij voortaan 'm de btnammg 
zullen volgen. 
en Citroen-boom. 
14 
cn verdrijft ook alle onsuyverheyd , alle vlekken des 
Aangczigts , werd derhalvcn van vcclc Vrouw sperfoo- 
ncn zeer gezogt. 
Dc Oly , zoo wel uyt dc Schellen als uyt 't Zaad Deugden 
getrokken, is van zulk een doordringende kracht, dcrOlyuyt 
datzc uyt 't roode Coral, na de konft der Chtmie daar jj. c n S ' 
in gekookt , de Tmtlure , ol roode verwe trekt. Op 
dc Slaap des Hoofds, ook op 't Hert, cn dc Pols-ader 
gcftrcckcn , weerftaat alle Vergif: Op dc Navel ge- 
wrecven, of eenige weynigc druppelen met Spaanfche 
Wijn dc Kinderen ingcgccvcn , zal in haar de Wormen 
doden : Is dcfgclijks, met Rhijnfche of Franfchc 
Wijn gcbruykt , zeer dienftig voor de gecne , welke 
met Flauwten, of van *t Graveel zijn gequeld. 
Dc x,oute Peekei der ingeleyddc Citroenen is goed 7.outcPee> 
teegens 't Podagra , 't welk niet veclc Jaren geduurd kel 
heeft, of verouderd is ; op deeze wijze gcbruykt : 
Neem van deeze Peekei drie Pinten , een Pint goc- der inge- 
dc Brandewijn j Doe dit onder een , en fchud het wel tc lc ?ddc Ci- 
dccgen door malkander, op dat het zich dies tc bceter ttocncn 
vermenge: laat het dus ftaan : Neem dan hier van een 
half Pint, of wat minder: maak het warm op 'r vuur, 
cn een witte doek daar in nat : leg die op de plaats , zeerdien- 
daar dc pijn zich onthoud , doch 't Been moet altijd °™ 
hoog gelegt zijn , zoo zal dc fmart in weynig tijds 'tp 0 d a{;rl 
verdwijnen , cn 't Podagra ophouden : inzonderheyd te gencc- 
als men de droog-gewordene doek weer nat maakt , zcn * 
of zomtijds een wcynig van dit nat daar op giet. In- 
dien iemand, zoo haaft hij van deeze Quaal cenigc be- 
ginzelen gevoeld, terftond dit Middel gcbruykt, zoo 
zal hy hier door 't Podagra afweeren , cn zonder pijn 
doen vergaan; inzonderheyd als deeze Ziekte niet ver- 
ouderd is : en indien al verouderd , zoo zal 't echter 
de pijn ftiticn , de Patiënt verligtcn , cn hem veel 
eerder weer op de been doen komen. 
't Hout dcezcr Bóomcn is van Natuurcn zeer hard, ttv'm. 
onverderflijkj, blinkend, cn met vlammen cicrlijk ge- L"»n. UB. 
waterd. Waarom ook niet alleen hecdenfdaags vcclcr- " s> ^' 
Icy aardige werken daar van werden bereyd , maar ook ' 3 ' ' 
oud-tijds hebben de Joden , zoo wel van dit als van 
Cccdcrcn-hout ,vcrfchcydenc dingen vervaerdiqd. Ge- 
lijk dan daar van zijn gemaakt dc Arke des Vcrbonds, Exe ^ 
en meer andere Vaten , welke de Pricftcrcn in den xxxv. 
Tempel gcbruyktcn. F. ven hierom blijkt noch in onze x * xvt - 
dagen derjuden liefde tot dcczen Iioom : Wantzcin't xxxvi 1 i 
Eyland Corfica, Sardmten , en meer andere Gcweften 
des Werelds , dc grootfte cn fchoonftc Vruchten des J ^rar. 
zelvcn Jaarlijks op hare Fceftdagen zoeken te beko- |'^ w '/f-'* 
men: dieze dan, alsze na hare Kerk, of Synagoge 
gaan , opcntlijk in dc handen dragen , cn tot hunnen 
Godsdienft beftecden. 
Dc Bloemen van dcOranje-boomen werden gcbruykt Bloemen 
tot vccle dingen , om aan dezelve een aangename oeur yan Oran- 
en fmaal^ tc geevcn. Van deeze , gedroogd zijnde , J e " bo °" 
werd ook ten dien cyndc een welriekend Poeder be- 
reydt. 
't Water, uyt de gemelde Bloemen gediftillccrt , cn Deu^d van 
vijf of zes oneen daar van gedronken , is zeer dienftig 't Water 
in en tccgens alle Pefii/cntiale Koortsen. Anderhalf of de 
twee oneen daar van ingenomen , verfterkt 't Hert, K „°^ m f"" 
de Aioeder , cn dc Vrucht , welke door dit middel e. 69. 
gemakkelijker ter Wereld komt : ook bedwingd het 
de Gal. 
't Zap uyt dc Appelen zelfs (welke door hare aan- 't Zap uyt 
genamc geur ieder verquikken , cn niet zoo zeer ver- dc Appe- 
koelen als dc Citroenen ) defgelijks haar Zaad (warm lcn " 
cn droog in den tweeden Graad ) gediftilleert , en daar jtmut, 
van een weynig met vier druppelen Citroen- cn Vttriol- Lujit. I. f. 
oly nu en dan gedronken , breekt de Niercn-fteen , cn rnarrM - 
drijfdzc uyt: Doet ook 't Braken ophouden. ' f0 ' 
De buytenfte Schel der Appelen geconfïjt , en daar BuytenUe 
van 's morgens een ftukje gegecten , is zeer goed tec- Schel, 
gens alle Vereif: Verdrijft dc Wnden : Verfterkt de T * itr "'- 
AJaag: Jaagd alle jlijmerige vochten uyt, cn maakt Cil ^ i 
een 
