Beschryvtng van d 
sim. ftMlh een goedem Adem. Docze gcdroogtl , tot een Poeder 
■Qjl**- gemaakt , en daar van een Scrupul met Wijn ingeno- 
men , verdrijft 't Co/y^; dood de Worm*» ; is goed 
teegens 't Graveel , met Pieterfelie-watcr gcbruykt ; 
ftild de koude pis ; en bewaard den Menfch voor de 
Pefi. Daarenboven, meteen wcyntg Sal prune/U gc- 
pulvcrizecrt , met Zyroop van Rooien vermengd /en 
daar mee de mond der Kinderen gewreeven, gencefd 
haar van de Sprouw. 
GoeJ Snof Wil iemand een goed Snof of Niespoeder , die be- 
en Nies- j-cyde het dcczer wijze: 
POC . Cr ' IJ£- Cortic. Aurant. pulver ifator. Drach. tres. 
Foliorum Aur. pulverïf. 
Hirb. Majorarut 
Rorifmarini. ana drach. duas. 
Radic. HelUbori Albi 
Iridis Florent. ana drach. femis. 
Olei Arnft gutt. qumque. 
Caryophyllor. gutt. tres. 
Mifc. fiat Pulvis fiétdijfimus. 
Joh. B.tpt. Hier van een weynig gcbruykt , doet zagtjens Nic- 
F<rr Hffp. zen, en ontlaft 't Hoofd van vecic vochtighcecien. 
Hen klcyn ftukje van de varjfche Schel ("warm in 
den derden , en droog in den tweeden Graad) in de 
Neusgaten geftokn , heeft dezelve werking. In 
Brandewijn , op de voorheencn verhaalde wijze , gedi- 
ftillcerr, en daar van 's morgens een weynig gedron- 
ken , verfterkt , en brengd weer re regt een qu.tde 
Maag: Maakt een vrolijkjicrt .- Bewaard dcnMcnfch 
voor alle booz.e , peflilentiale lucht .- Verdrijft alle Zo- 
mer-fproetelen en vlekken des Aangezichts. 
'iZap.hoc 'xZap is koud en droog in den tweeden Graad : 
óTlïllig- G ° cd in alIe Koortz.cn , en befmetteltjke Zied- 
en voor ^' cr CC11 weynig Zuyker getempert , verfterkt 
ti'onna- de Maag , doed de walging en braking der Zelve op- 
tuurlnke houden. Om 't onnatuurlijk r/oeye» der Vrouwen 
Vloed der . n J ,, J 
Vrouwen. tc itoppen , neeme men twee Kannen zuyver Put- of 
Fonteynwater : doe daar in de Schellen van drie groote 
niet al te rijpe Oranje-appelen i laat dit te zamen koken, 
tot dat'cr maar drie Pinten van is ovcrgeblecven. Op 
'tlaatftc doed men daar in een hand vol bladcrtjens van 
Pilofella-kruyd ; daar na door-gezijgd , en tot cenigc 
malen toe een ftuk gloeyend Staal daar in gelcfchr. 
Ammni. Hier van geeve men de qualijk-geftcldc 's morgens zes 
ó-caut. of agt oneen tc drinken; en hij zal dit Hulpmiddel 
4^.144. £ octl bevinden ; gelijk Ludovicus Scptalius in zijne 
' Gcnccskonft gctuygd. 
Zoete O- ^ c «*« Oranje-appelen werden voor de befte gc- 
ranjc-ap- houden : Zijn ook niet zoo houd als de z,uure. Wer- 
£j/fi Pi ^ Cn ter ^' cr oorz3:1 ' 1 Jjcnftig geoordeeld voor Zivaar- 
ftntiidi mor dige , en voor oude Lieden.- ook voor de gecne , 
nat. Ui. die gcqueld worden met ccnigc verftopping der inwen- 
dige Deelen. De z,uurc zijn in warme dagen goed 
voor jonge Personen : ook voor zulke , die met de 
Gal geplaagd , of met overvloedig bloed belaft zijn. 
Sapt. Ftrr. Dceze fchoone Vrucht werd van vecic foodfche 
HejfAib.\. Rabbinen gehouden voor dezelve, van welke God 
"l'J r% ^ am had verboden te eeten : Waarom noch hee- 
14. denfdaags ( gelijk veele meencn ) in zommige der zel- 
ve 't naargelatcn Teckcn des Bects in 't voorfte deel 
werd geilen ; zoo dat ze dienshalvcn de naam van Po- 
mum Adami , of Adams-appel , zou bekomen , en 
Bedenking tot noch toe behouden hebben. Mijn oordeels werd 
Lheur 11 " C '°° r C ' CCZC ^ rucnc zonderlings te kennen gegec- 
vcn : tc weeten, de tujl en 't vermaal^ deez,er wereld, 
'twclk de Heere Adam en Eva had verboden tc bc- 
geeren , op ftraf des doods; in tecgcndecl geboden , 
zijn Woord en Bevel, hen voorgeftcld, re onderhou- 
den : Doch zij, luyfterende na de Slang , inwilligen- 
de hare eygene Begeerte , verkozen de verbodene 
Vrucht der welluft voorde fc!ioonfte,en bchagclijkftc 
. des Aardbodems : waarom zij ook uyt 't Paradijs vcr- 
dreevcn , van de gemeenfeh^p met God , cn zijne 
heerlijke Gaven vervreemd cn beroofd geworden zijn- I 
Flore pleno 
FLORE PLENO LUTEO ; cn 
'. RUBRO VARIECATO , WlLDE 
Balaustium , met een dub- 
e Boomün, I Boek, 16 
de, de dood fterven moeften : gelijk ook alle, die 
haar hier in volgen. 
III HOOFDSTUK. 
GRANAATBOOM. 
Hezen Boom, dus genoemd op't Nee- Veriï-riej- 
dcrlandfch , werd in 't Latijn gehee- Jcnc 
ten Malus Punica , wcegens de "^j^ 
bruyne verwe der Vrucht , gezegr deneVol. 
Pumceus , oi Phamceus Color ; En keren. 
Malus Granata , vermits men 
veele korlen in dezelve vind : 't Welk de Francoifen 
heeft bewogen , deezen Appel te bcteekencn met de 
naam van Migraine , als of men zcydc Milkgraine. 
of Duyz.end-grein .- Anders noemen ze deezen Boom 
Grenadier: De Hoogduytfchen Granatbaum : De 
Italianen Albero di Pomo granato ( Arbori di 
Granatï. ) 
Hier van zijn mij in haren Aart bekend zes bijzon- Zes bij- 
dere Soorten , te weeten : Malus Punica sativa z°nd C r e 
tlore siihplici, Tamme Granaatboom met een en- f^j?" 
kelc Bloem , welke alleen in hcete Landen Vruchten ^"tboX 
draagd. Malus Punica syl vestris ; of Balau- men. 
sriuM flore pleno coccineo. 
ALBO. BalAUSTIUIV 
Flore pleno albo i 
Granaatboom , of Ba 
belde Scharlaken Bloem ; met een dubbelde Witte 
Bloem; met een dubbelde Geele Bloem ; cn met een 
dubbelde Wit cn Rood-bonte Bloem : welke alleen in 
de Apotlieekcn werden gcbruykt, en zonder Vrucht na 
tc laten afvallen. En eyndclijk Balaustium pusil- S»l au p um 
LUM FLORE COCCINF.O PLF.NO , of MALUS PUNICA-^ 1 "' Pitno 
nana; klcyne, of lage Granaatboom , met een groote 
dubbelde Scharlaken Bloem , wanende van natuuren 
niet hoogcr als ruym een maat-voct. De verwonde- 
ren s- waardige fchoonhcyd der verwen is zeer aan- 
zienlijk. 
AJ tc zamen beminnen ze een goede gemecne Aar- Hoedanig 
de, wel doormengd met twee deden "ïand , twee deczc lio °-. 
deelen Paardcmift, "drie dcclen oude Koeyenmift, drie mcn 
dcclcn Veengrond , en een deel eenjarige Schapen- 
mift : een zeer warme , opene , luchtige , vrye , cn 
wel ter Zon gelegene plaats , bewaard voor alle Ooftc- 
en Noorde- winden : Daarenboven zoo veel Vocht , 
dat ze in dc Zomer bijna ieder dag willen begoten 
zijn met Rcegenwatcr, 't welk in de Zon lauw ge- 
worden is , of gedurig bevochtigd door een wolle 
Lap, uythangende uyt'ccn Pot vol Water, gelijk van 
dc Oranje-boomen is gezegt. 
Tamelijk hard zijn ze van natuur, konncn echter moeten 
geen Vorft, of veel koude Herfft-rccgenen verdragen; 
moeten derhalven met 't begin van Oclober binnens \ 
huys, in een niet al te warme plaats , gezet , en ge- 
durende dien tijd met matige lauwe vochtigheyd 
onderhouden werden; vermits ze , van hare Bladeren 
ontbloot zijnde , niet zoo veel vocdzcl van noden 
hebben , als in warmer dagen. Ook moet men z,e 
niet voor hall April met een zoet Reegcntjc weer in 
de Lucht brengen , en voor de koude nachten dek- 
ken. 
Gemeenlijk dragen ze ieder Zomer tweemaal Bloef- BloefTem.' 
fem , in 't begin van Jumus , en September , 't welk 
Zeer luftig te zien is. Werden ook alleen vermecnig- Vermfe- 
vuldigd door hare bij de wortel , of boven dc grond ni ^ vulJ »- 
uytfehietende jonge Loten , van twee of drie Jaren. ® n °' 
Dccze fnijd men, gelijk de Angelieren, ten halven in: 
cn als ze 't tweede Jaar daar na Wortelen hebben ge- 
fchotcn , werden ze met een afgaande Apnlfche Maan 
in Potten verplant. 
In ieder Voorjaar , in 't hatfte van April, met een Zuyvering 
narge- 
' nomen 
' werden. 
