Mispelboom. Vygeboom. 
En hoe 
waar te 
necmen. 
Manieren 
van aan- 
winning. 
Cal. Simp. 
Med fat. 
lit.J. ' 
Mat tb. tü. 
I. «ƒ.133. 
Vruchten. 
D«/i.W. 
1, up. 17' 
2>adon. lib 
18. cap.io. 
Gebruyfc 
van Mif- 
pelwatcr. 
Van dc 
Mifpef- 
fteenen. 
C«ri. (% 
14 r.ió. 
Azarolen. 
Wjt.pïcm. 
fd.mil, 
ifij. 
voorzien van oude twee-jarige Paardemijf ; een opc- 
nc , luchtige , co wel ter Zon geleegene plaats , ook 
genoegzame vochtiglicyd. Verdraagd in decze Landen 
ongcerne dc felle koude des Winters : moet dcrhalven 
in een Pot , of houten Bak , met een afgaande Maan 
in April, of Maert, geplant, in Oéro&rbinnens huys 
gefield , met matige vochtiglicyd onderhouden , cn 
in 't laatftc van April weer in dc Zonne-ftralen gezet 
zijn. _ . 
Deezc Boom blocyd in 't laatfte van Afay, cn geeft 
in dccze koude Gcwcften dikmaal Vrucht', doch zel- 
den volkomen rijp ; ook Bladeren, van grootte en ge- 
daante dc Hagedoorx zeer gelijk , doch bleekcr van 
verwc , cn harder van aart. 't Hout is voorzien met 
fterke Doornen : draagd groenachtige Bloemen , als bij 
troffen , cn kleync Vruchten , rood van verwc , cn 
morw als ze rijp zijn. Werd niet alleen voortgezet 
door dezelve , wanneerze , hare volkomene rijpheyd 
bekomen hebbende , in de Maand van Ottober of Fe- 
brttiirius met ccn afgaande Maan in een Pot , twee vin- 
geren diep onder dc aarde, werden gezet; maar ook 
doorZuygcn, Inenten, of door manier van Oculeeren : 
'twclk ter behoorlijker rijd bequamclijk kan geftrhieden 
ïn een gcmcenc Mifpel-Jlam, Queeboom , en meer an- 
dere. 
KRACHTEN. 
I *\E Bladeren der Afifpelboomen hebben een ver- 
1 J$ ("toppende en te zamen-trekkende kracht. Zijn 
dcrhalven bcquaam ,om alle onnatuurlijke Vloe- 
den te floppen. Zoo de Bladeren als de Vrucht ge- 
droogd, tot pulver gemaakt, en öp Wonden geftroyd, 
1 docd cok 't Bloeden ophouden : 
JOJiJ l_ L... :. 1 f . _ 
getieeö dezelve , 
met Water van Porcellain gedronken , is bcquaam , om 
't Bloedfpuygen te ftillen. 
De Vruchten zelfs zijn koud, droog, cn zeer te za- 
men-trekkend van natuur : dcrhalven werd niet goed 
geoordeeld , veel daar van te ceten , ten ware men *t 
Ligchaam wou floppen. Noch hard zijnde , bezwa- 
ren ze de Maag , en verwekken pijn in 't Hoofd : 
Weck geworden , zijn zc bcquamer om te nuttigen 
met Zujkcr en Gcngbar 1 bezwaren dan dc Maan zoo 
veel niet; trekken niet zoo zeer te zamen ; verftoppen 
niet zoo krachtig ; werden haaft verteerd , doch gec- 
vcn *t Ligchaam flccht vocdzcl. 
'iWater, daar harde Mifpelcn in gekookt zijn, in de 
Mond genoomen, cn daar mee gegorgeld , werd niet 
ondienftig gehouden tecgens allcrley Zinkingen , wel- 
ke op dc Keel cn Tanden vallen : docd ook ophouden 
de overvloedige Maandflonden der Vrouwen , als zc 
daar in gaan zitten bij wijze van een Bad. 
Dc Mifpelftccnen gedroogd , gcpulvcrifeert, endaar 
van ingedronken ccn vicrcndeel-lood met Wrjn , waar 
in Pieterfclic-wortelen zijn gezoden, breekt cn drijft 
af de Steen - doet ook 't Water lojfen. 
Dc Vruchten van de ironie Alifpelboom , gemee- 
nclijk genoemd Parolen , zijn dc Maag en Mond 
veel aangenamer , ïnzonderheyd in Zliykcr ingelegt. 
Zijn dan ook niet ondienftig voor dc bevruchte Vrou- 
wen; want zij doen der zclver lujlen verdwijnen; vcr- 
ilcrkcn dc Maag , cn necmen dc onftcltenis , qualijk- 
hcyd en walging van dezelve wech. 
VT HOOFDSTUK. 
VYGENBOOM. 
Oo genoemd op 't Neederlandfeh ; in 't 
Latijn Ficus ; op 't Hoogduytfch Ftl- 
gen-baum; in 't Franfch Ficuif.ii; 
cn op't Italiaanfch Fico cn Ficaio. 
Hier van zijn mij in haren aart be- 
kend geworden vier onderfcheydene 
21 
Soorten, namcntlijk: Ficus rRucTtr AtniCAttTfi, 
of Vijgeboom met ccn witachtige Vrucht. Fructu 
cccruleo , Snct een blauwe Vrucht. Ficus humi- 
lis, of lage Vijgeboom , cn Ficus sylvestris , of 
wilde Vijgeboom , die ook cafrificus w r crd gchccten. 
AI te zamen zijn ze van ccven dezelve Culture, of bou- 
wing cn waarnecming. 
Zij beminnen ccn goede, bequamc grond, beftaan- 
de uyt vier dcelcn gemcene aarde , twee dcelcn oude 
twee-jarige Paarde- , twee dcelen oude Koeycnmift , 
een deel een-jarige Hoenderdrck, cn twee dcelen zand, 
zonder eenigc zoutighcyd , wel door malkander ver- 
mengd ; een opene, vrye lucht ; een .warme , ofwel 
ter Zon geleegene plaats , en veel water: Blijven lange. 
Jaren in 't leeven : Mogen in dccze Landen de felle 
Winter-koude , veel Snceuw-watcr, om der feharpheyd 
wil, Ncevcl , cn fterke Winden , niet wel verdragen: 
moeten dcrhalven ïn 't laatftc van Otlober ( wat eer of 
later, na de gcfteltcnis van 't Weer) aan hare Worte- 
len, een voet hoog , cn twee voeten in 't rond , met 
droog Turfmul, of Kif, wel gedekt, cn van onder af 
tot boven toe wel dik met Stroo omwonden, ook-nict 
voor 't begin Van April ,- indien 't Jaar-getijde goed is, 
weer open gemaakt worden. 
Men kan ook gevoeglijk aan de cene zijde des Wor- 
tels deezer Boomen de aarde ccn wcynig weclinccmcn , 
alzoo geheel neerbuygcn, met aardt-, ccn voet of meer 
hoog, t'ecncmaal bedekken , en dan Stroo , of war- 
me P aardemijl , daar Over leggen : dus blijven ze van 
dc Vorji onbefchadigd ; ja behouden dikmaal hare on- 
rijpe cn kleync Vruchten ongeilhonden. 
Maar onaangezien men deezer wijs gehandeld heeft, 
zoo bevind men echter, datzc zomtijds door een lang- 
durige Vorfi , A/uyz.en , of andere ongclccgentheedcn 
belcedigd, niet alleen van hare Boft cn Vruchten, maar 
ook van hare Talken geheel beroofd werden (inzon- 
derheyd als ze met Stroo zijn bedekt); welke, als 
menze aflhijd, bij de Wortelen haaft weer uytlopcn , 
cn niet ligtclijk gantfch verftervcn. 
Ik houdc daarom voor beft, dat men haar plant in ccn 
Pot, of een houtcBak, om 'sWmters binnens huys gc- 
bragt , en niet voor den tienden of vijftienden April, 
met een zoete Rccgen , weer buytcn gcfteld te wor- 
den. Dus zult gij ieder |aar volkomen rijpe cn zeer 
fmakeüjkc Vruchten genieten. Alhoewel ik aan de 
CAt'Riricus , of wilde Vyceboom , noyt ecnige 
J^ucht heb gezien ; waar door hij cyndelijk met een 
goede Pas na 't alvertecrend clement is gezonden. In- 
dien de Wortelen deezer Boomen in de gedagte Pot- 
ten of Bakken te veel werden , zoo datzc dezelve al- 
lerwegen vervullen, dan moet men telkens in 't Voor- 
jaar, in April , de kanten daar van rondom ccn hand-' 
breed met Aarde met al af ftcken , cn ccn goede vette 
Grond weer in de plaats leggen ; zoo groeyen ze dies 
te beter, fchicten daar in nieuwe Wortelen, cn gec- 
vcn een aangenamer Vrucht. 
In deezc Landen werden zc niet vcrmccnigvuldigd , 
als door hare bij de Wortel uytgelopene jonge Loten : 
die van zelfs zoo haaft geworteld , als aan 't licht ge- 
bragt zijn : moeten met een afgaande Maan in April 
van de oude afgenomen, en verplant worden. 
Dc Romeynfche Vrouwen, met al dc Vrye- cn Dicnfi- 
maagden, hebben voortijds, volgens'rgetuygenis van 
Orpheus , de Godin Juno Jaarlijks onder een Vy- 
genboom eens geofferd , ter onfterflijkcr gedachtenis 
eencr lofwaardige daad , door dc getrouwheyd harer 
Dienftmaagdcn uytgevoerd. De Stad Romen was door 
dc Galliërs ingenomen :cn fchoon hare uytfpattcnde ra- 
fernij wat geftild wierd , zoo had echter de hooghcyd 
deezer Stad haar ontzach cn luyftcr verboren. De 
Roomfche Magt lag voor die tijd als ter neer geveld. 
Dc Naburige vyanden dit in aanmerking necmende , 
hebben zich ftoutclijk ingebeeld, dat haar nu een goe- 
de gelecgenheyd was vcifchcencn , om Romen gantfeh- 
B i lijk 
IcJieydene 
Soorten. 
Hoedanig 
men deezc 
Boomen 
moet 
w^ar nec- 
men. 
om haar te 
bewaren 
tergen de 
ongclcc- 
gentheedeq 
des Win- 
vooralle 
onhey) te 
behoeden. 
Vermee- 
nigvuldi- 
Jaarlijks 
ofterder 
Romeyn- 
fche Vrou- 
wen en 
Dienil- 
maagden ,' 
