*3 
Beschryving van de Boomen, I Boek, 
lijk tc verdelgen : verkoren daar op tot haren Veld- 
overften Posthumium Livium ; die, tot AmRoum- 
fchen Raad gezonden , van haar begeerd?, datzc, in- 
dien ze niet alles , wat de Galliërs in hare Stad noch 
hadden overgelaten , gantfchüjk vcrwocll: wilden zien, 
hare Vrouwen en Dochtercn , zpo vecle afs'er binnen 
Romen gevonden wielden , gewillig in zijne handen 
zouden overgeevcn. Zij, met al de Vaderen hier over 
zeer ontftckt , witten niet , wat haar in deczen hoog- 
Tot ge- dringenden nood tc bcfluytcn flond : tot dat eyndcli'jk 
dichtenis ccnc J cr Dtcnftmaagden , genoemd Tutela , of, zoo 
mcrkcH'kc zommi S c Wl! 'cn, Philosis, zich voor den Raad ver- 
laad, ' toonde, met aanbieding, dat zij en hare Mcdgczel lin- 
nen, in de K!ecderen , en onder de naam harcr P-rou- 
wen en Dochtercn , tot den vijand wilden gaan. Hij 
dezelve gekomen , begonden ze al te zamen , ten tee- 
lten van droefheyd , tc wecnen. Ltvius haar verwel- 
komt en begiftigd hebbende , verdeelde haar door 't 
gcheele Hcyr. Straks daagden ze de Zoldatcn uyt , 
om te drinken; die, over zulk een onverwachte en 
aangename buyt ten hoogftcn verblijd , hier in niet 
weigerig waren , en zoo veel inzwclgden, dat ze haaft 
dronken wierden. Doe gaven de bicnfimaa^den van 
uyt een Vycenboom een vuur-tccken aan de Romey- 
dooriiege- ««>; welke op 't fpocdigfte uytvielen , al de vijanden 
dood flocgen, en den vrijwilligcnRoof weer met zich 
ru de Stad voerden. Tot een eeuwig-durende geheu- 
genis dcczer daad, wierd de gedachte Offcrhandc een- 
maal ieder Jaar verrigt. Plutarchns fehrijft dccze Gc- 
fchicdenis van der Galliërs Konirg Atepomako , en 
noemd de voorgemelde Dicnftmaagd Aretana. 
KRACHT E N. 
T^\E Bladeren der Vijgeboomcn hebben een ope- 
■ 1 Jnendc kracht, vermengd mctcenigefcharphcyd. 
Klcyn geltoten, verzachten en verteeren ze alle 
harde Gezwellen , Wratten , Exterogen , of Likdoor- 
ven, en doen ze fchcyden; daar op gelcgt, en mcê ge- 
w reeven. 
'iZap uyt dezelve, defgelij!.s uyt de onrijpe hijgen 
(van veelc GreJJi en Erinei genoemd ) is fcharp , en 
openende van aart ; ja , tot ontrent in den derden 
Graad Iicut en droog : 't Fondament daar meé gewree- 
vcn , doet purgeeren : genceft de fteeken der Spinnen .- 
bcdwingd en vcrdrijfd't nytwajfeitde vlccfch, &k Knob- 
belen , en de Wratten. 
De Rijpe of varjfchc Ftjgt» (van welke de witte , 
en die een dunne Schel hebben , de befte werden ge- 
oordeeld), zijn warm in den ccrflcn , en vocht in den 
tweeden Graad; ieder aangenaam te eeten , doch zoo 
zeer dienftig niet voor dc gecne , die dikmaal van 't 
Cohji^ werden gequeld, ten zij haar Ligchaam vciftopt 
ware. Matig gebruykt, bezwaren ze dcA-faag geenzins; 
doch te veel gegecten , zijn ze fcnadelijk aan de Leezer , 
dc Aldt, en 't Gezicht: Verzachten en openen 't Lig- 
chaam , ook al de Wétergangen i zijn derhalvcn dien- 
ftig de gecne , die van cenig gebrek in de /Vieren of 
Blaas werden gequeld , ook die met 't Graveel zijn bc- 
hebt : ftaan 't Vergif iconen : doen zweet en : en gee- 
ven aan 't Vel een goede verwc. 
De drooge twijgen-, welke men in Korven en Vaatjens 
uyt Spaanje en andere Landen herwaarts bifengd , van 
vecle Canc-e genoemd, zijn warm in den eerftcn Graad, 
en een weynig vochtig van aart j voeden meer als de 
varlTcbe : verfrerken ook bcyde oude en jonge lieden : 
verwekken evenwel dorjl , en zijn ondienftitj voor de 
gecne die een zwakke Alaag hebben : moeten daarom 
niet tc veel werden gegeeten , want zouden dan Wor- 
men doen groeyen. 
In Spijzen gebruykt, zijnze, wecgens hare zoctig- 
heyd en vettigheyd , goed voor den Hoeft , voor de 
Borjl , en tccgens de gcbiecken der Lonqe ; inzonder- 
heid als men drie of vier lecpelen vol Rhtjnfche Bran- 
pienft. 
ni aaiden 
verrigt. 
ïlur.m 
Bladeren. 
J>U t 2l 
tap. 10. 
Matth.l.X 
eap. 99. 
J. Baub. 
Ó- Chtrt. 
I \.fnji. 
FUnt, e. 
Rijpe, of 
varlfthc 
fit 4 = 4. 
Curt . L 4. 
Hfirt. 14. 
Drooge 
Vijgen. 
Cshn. I. a 
de Aitmta. 
ƒ«. 
Hoeft- 
Verdrij- 
r in g- 
dewijn , of Aqu* vite neemt , en daar in twee weeïg 
hijgen legt ;dc Brandewijn met een papiertje aanftcckt, 
tot een zalfje of Jjroopje laat uytbranden , en *t zelve 
dan gebruykt. 
Met Hyjfop in Wijn gekookt, heeft dezelve kracht. Tccgens 
Met Amandelen gegecten , of met dezelve ingclcgt , "''"""P- 
gcljjk de rijgen-kazen zijn , welke uyt Spaanje wer- 
den gebragt, zijn aldcrgczondft , en bequaam, om wands, 
alle verftoppmgen des Ingcwands tc openen : zijn ook v "g'r'. 
goed tccgens alle Vergif) de Pejl, en alle ontjteekjng of Pcft ' & * 
befmetting der Lucht , wanneer men deeze Vruchten 
gebruykt met Amandelen , Rttyte en een weynig 
Zont. 
't^/fr,daarze in gekookt zijn, gedronken, helpt, Verzet- 
en verzacht de fmerten der "ccnc, welke gevallen heb- r ,n g van 
1 r 1 ■ -ii i i- binnen, 
oen , at van binnen z,:cb verzeerd gevoelen : want dit 
Water doed 't geronne bloed fchcyden , en dc pijn ver- 
gaan. Vijgen zijn ook niet ondienftig voor dc A/oeder- Moede*» 
ziekte, gelijk Hxppochatfs gctuygd. Ja, gezoden YwiM 
met Zaad van Fenegriehj, of Garjlen-meel ,cn de Vrou- ïl, m , ,\ 
wen Badswijs daar over gezet, brengd de Afoedcr weer 4- 
in hare rechte plaats, wanneer ze daar uyt verzet is. . 
Met Wijnrnyt in Wijn gekookt, en als een chfteer Colijfc. 
gebruykt , is goed voor Co/ijl^ en Bnyi^pijn. Wan- 
neer zwangere P'romven , op 't uytci ftc gaande , ecni- An ó*ere 
ge dagen voor dc vcrloflTng van cfecze Vruchten ecten, 
zullen gemakkelijker haren: docn't Water , cn't Gra- van vij- 
•veel IofTen : verzachten dc pijn der Blaas: verwekken E fn - 
't ziveeten : zijn dienftig tc gebruyken in de Kinder- D "'f c - l ' & - 
pokjens en ^/,r^f/fw,vermitsze alle onzuyvcrheyd uyt- '* 
drijven. Met T.mi'cn-meel vermengd , maken ze rijp 
en verzachten alle Apojlematien , Bloedzweeren , en dier- 
gelijke quade Toevallen : Maar gemengd met Garften- 
meel , verteeren ze de gedagte Gezwellen , doen ze , 
fcheyden , en verdwijnen , volgens 't bcrirjt van Ga- 
linus. Welke kracht , door Gods alwijzc Voorzic- 
nighcyd , den Propheet Jr saias niet verborgen is ge- 
weeft: want hij maakte op dccze wijs een Plaaftcr , Jtf.>i* 
of CatapLifma, van Vijgen , welke hij lcyde op 't Ge- 
zwel van de Koning Hükta , waar door 't zelve ver- 
drecven , en de Vorft in zijne vorige gezondheyd 
herfteld wierd, gelijk dc H. Schrift zulks gctuygd. 
1 'tMelkaehttg Zap der Vygeboomen moet inwen- Melkacn- 
dig niet gebruj kt worden , wecgens zijne fcharpheyd , ''S^ap 
waar door het dc Wratten kan wcchnccmcn. Met J",",f 0 °* 
Metlvux Fenegrieken Azijn vermengd, en gedaan c. Damt. 
bij andere dingen welke men teegens *t Podagra or- M tS S- 
donncerd , is gced tccgens dee?c Quaal. Mjt A1eel 
van Garfien-moitt dnormengd , is dicnflig voor dc Mc~ 
laatsheyd, Schnrftheyd, en diergelijke onzuyvcrheyd; 
daar op geftreeken. 
't Zelve Zap gedaan in de Wonden, veroorzaakt van Dulle 
dolle Honden , Adderen , Slangen y cn Scorpioenen , H° n dcn- 
geneeft dezelve. Met Boomwol in dc hollightyd der ^ tc "' 
Tanden geftoken , diep tot op de grond , verdrijft dc 
Tandpijn. In A/e/^geftoi t , doed dezelve firemmen, 
en dik werden. 
De Afch van Vygekoomfn , gemengd met wat Vcrbrand- 
Oly van Roezen, geneefl dc Verbrandheyd. De Loog, hcyd. 
daar van gemaakt, is bequaam VOOr Üfc Schurft \ daar 
mcê gewaffchen zijnde. 
VII HOOFDSTUK. 
EGYPTISCHE VYGEN- 
B O O M. 
Leze fchoone en gedung-groenei.de Namende» 
y Boom fchijnt te zijn een fbort van E^ypii. 
Afocrbczieu, wanneer men acht op dc k" eo vi J- 
Bladcrcn neemt ; die eciiter een wey- Ep lb «»* 
nig dikker en blceker vallen : Evenwel, 
in aanmerking van dc gedaante des 
Houts, 
