Egyptische Vygenboom. Bananienboom. 
i6 
Vcrmee. 
nigvuUi- 
ging. 
Houts, de verwc der Takken, dc inwendige melkach- 
tige fubftanric, held hij rnccr na den aart eens Vycen- 
booms : waarom hij ook werd genoemd Sicomo- 
Rus,of FicoMOitus,dat is,VYGEN-dragendcMoER- 
bezienboom; cn Ficus ./Egyptiaca, of Egypti- 
sche vycegoom \ in 't Italiaanfih Siccomoro, en 
Fico d'Egitto. 
Hoedanig Dccze Boom bemind een zandige , gemcene grond, 
waartc met een wcynig twec-jarige Paaiden- en Duyvcnmiit , 
en 'tMolm uyt vergane Boomen, genoegzaam dooreen 
gemengd; ccn zeer warme en bccjuamclijk ter Zon gelce- 
genc plaats; ccn opene vrye lucht; en matige vochrig- 
ïicyd. Kan gccncrlcy koude , of HciTÏt-rccgencn ver- 
dragen : Moet dcrhalven in 't katftc van September , 
of 't cerfte van Oclober , na geleegcntheyd van de tijd des 
Jaars, wel droog binnens huys weiden gebraj^t , op 
een warme plaats , of waar in veel gevuurd werd , .ge- 
field ; voorts onderhouden met zeer wcynig lauw- 
gemaakt Rcegcnwaater , gedurende dc koude tijd, en 
niet voor half April weer buytcn gezet zijn , met een 
rcegcnachtigc lucht. 
Zoo tceder is dien Boom van aart , dat hij in dccze 
Landen niet wel kan aarden; ook gantfeh ccen Vruch- 
ten geeft. Kan echter door inqeftokene Takjens, met 
ccn volle Maan in April afgefnecden , vermeenigvul- 
tügd of aangewonnen werden , als men dezelve tame- 
lijk diep ir.cekt in Potten , gevuld met de voorgedagtc 
grond, of aarde; met een matige vochrighcyd onder- 
houd op een zeer warme plaats , zonder voor de Zon 
gedekt te zijn ; ook voorzigtig dekt en bewaard voor 
koude nachten, Sneeuwachtige vochrighcyd, en ftcr- 
ke Winden. 
KRACHTEN. 
DE Vruchten dcczes Booms, vocht, cn matig 
koud van aart, zeer laf , cn onaangenaam-zoct 
van fmaak , geven wcynig of geen vocdzel aan 
Ligchaam: verwekken wel Stoelgang , doch zijn voor 
de Afaag ondienftig , wijl ze dezelve verflappen , cn 
door qualijkhcyd omkecren : echter dienen ze zeer wel 
de gcene, welke door der Zonnen kracht te zeer verhit 
zijn ccworden , vermitsze haar verkoelen cn verquik- 
ken. Op de wijze van Plaaftcrs toebcreyd , en op 
harde, heetc , of pcfblcntiale Gezwellen gclcgt , ver- 
zachten ze dezelve, en maken ze weck. 
't Zelve docd ook 't Zap , 't welk uyt den Boom 
vloeyd , doch in meerder kracht : is goed bevonden in 
Wonden , en de g'ff'ge beeten der Slangen aan cenig 
deel des Ligchaams. 
Matthiolus cn Amatus Lusitanus getuygen 
iet vreemds van dcczen Boom, tc wectcn, dat zijn 
Hout niet droog kan worden, ten zij men't in *tWater 
werpt , cn daar in ccn tijd lang Iaat leggen , om tc 
weyken : wanneer 't dan bcgind droog te werden , 
verheft het zich cyndclijk uyt 't Water, 't Welk 
echter van Prosper Alpinus werd teegen gefpro- 
ken. 
Op deczen Boom , die van naturen groot , dik en 
fterk opwaft , klom Zacchatts , doe hij bcgecrig was 
den Hccre Christus te zien, gelijk Levmxs Lemnins 
verhaald, en vanden£/«»jr///?LucAs aangetcekend is. 
C»Un. Hè. 
2. d' Alim 
Fuut AZgt- 
nel.L-J. 
Frofp. Al- 
fin de 
Ftxnt. JE- 
üiefc.lib. 
|. f<ij>. 1S1 
Lufit.lib.\. 
tnarr. 1Ó4. 
Mp mus h- 
tofupr.ditl. 
jlipwus lo- 
Ltv. timn. 
dt berb. 
Bib. lib. c. 
VIII HOOFDSTUK. 
BANANIENBOOM. 
S in onze Netderlandfche Gcwcfrcn een 
zeer raar cn ongemeen Gewas ; van aart 
veel meer voor een Plant, als voor een 
Boom, of iet Boomachtigs tc achten. 
ffiWerd in 't Nccderl.indfch niet alleen 
~' met dcezc naam , maar ook wel Pea- 
ne , of Indiaansche Vygeeoom genoemd; op 't 
Latijn Musa , Banana, Banantes, of Ficus In- Mn/ki 
dica : van dc Indianen Cenorixs, qjjelli, en Palan: 
van de Egyptcnaren Maus : van de Aiooren InnïnGA, f4 _ 
of Iminga : van de Brazilianen PACoaucu;en bij die' 
van Conga Quibuca quiancacala. TtcFrKcbt zelfs 
TlNCONDO QuiANCACALA.' 
Hier van werden vccle verfchcydcnc Soorten gevon- Vcrfchey • 
den, zoo in America s als Afin cn Africa; echter zijn'er dc,lc Soor * 
mij niet meer als twccderlcy bekend , mij van mijnZwa- tcn * 
ger Andre.u Ten Indijl^veyx Africa en America gezon- 
den Anno 1 67 r . ; te wectcn, Musa major longi- 
folia , groote , lang-gcb] aderde Bananieboom , en 
Musa minor crucicera , of klcync Bananieboom , 
met een van binnen ki*iys-diagc*ide Vrucht : bcyde 
van ccven dezelve Quccking. 
Men. bevind haar zeer tceder van aart: konnen dc Konnendo 
Lucht van dccze koude Landen gantfeh niet verdra- ljeht deo " 
gen. Blijven daarenboven van naturen niet langer als Landen 11 * 
twee Jaren in 't leeven, gelijk de ervarentheyd mij zee- gimfch 
kerlijk geleerd heeft: want d'oudc Planten, noch n,cc 
krachtig , van een goede gchVltenis , van mij in een dr2 & au 
zandige, goede , luchtige aarde, vermengd met een- 
jarige kleyn-gcwrcevcnc Hocndcrmift: , op een zeer 
warme plaats gezet, wel waargenomen, voor alle kou- 
de Lucht en Winden gedekt, vergingen echter InAu- 
& u ft HS * Ik dit bemerkende, bewaarde dc Jonge , door Hoedanig - 
't bij rijds aiïnijden der oude, zeer wel, cn droop. Dc Vin ^ n 
Pot zette ik elke dag binnens huys, van September tot *Xol? 
ïn Otlobcr , op een groote houten Stoof, waar in een iterd. 
Tcft met vuur wierd gedaan : daar na bragt ik die on- . 
trent dc Kagchcl-ovcn , in welke dagelijks vuur wierd 
geftookt: zomtijds befprengde ik die van boven flcgts 
met een wcynig Iauw-gemaakt Kccgcn water: dus be- 
hield ik haar met groote mocyte in : t leeven. Daar na 
in de Maand Alaj bcgoTiden ze te groeyen. Zeer ver- 
blijd wierd ik , doordc hoop van haar te zuIL-n be- 
houden; doch vond mij na vijf wecken deerlijk bcdro- Verliep 
gen, vermits ik haar maar alleen ccne nacht, door ver- v,11 '* io °*- 
gcctcnhcyd, ongedekt Ind gelaten, in welke ze, door 
een haaftig opkomende Dondervlaag , te veel Keepen 
hadden gekrecgen. Dus verloor ik'haar op den nee- 
genden van Julius , cn zag haar aan met een droevig 
oog. ^ 
Onder dccze twee roemwaardige GcwafTcn, grocyd BefchriJ- 
dc Musa major longifoiia , of groote lang-gcbla- n ' I ï vai1 
derde B^nanienf.oom , in twee Maanden tijds op tot i£$L 
de hoogte van vijfentwintig, agtentwinrig, of dertig pfilia. 
voeten : krijgd uyt een dikachtige , knobbelige , on- 
trent langwcrpig-rondc Wortel, in verfchcydcnc Tak- rP 0 ^ e ca 
jens verdeeld , ccn ronde , zachte , weeke , gmtfch slam. " 
fpongïeufe , en rietachtige Stam , zoo dik als ccn 
Mcnfch , of ook minder : ftaat regt op : verdeeld zich 
noyt in cenigc Takken , of zijde-fchcuten. De uyt- 
wendige verwe is uyt den blcek-groenen geelachtig , 
een wcynig- blinkend; van* binnen wit : ook van natu- 
ren vol zap , of waterachtig. Met ccn flag van ccn 
Decgcn, of Mes, kan deeze Stam ligtlijk door gehou- 
wen , of door gcfnccdcn , cn alzoo ter neer geveld 
worden. Aan dezelve komen boven malkander, nu Bladeren, 
uyt de cene , dan uyt de andere zijde , dc Bladeren *S [ voeIcn 
voort; ieder zceven of^gr voeten lang , anderhalve anTrh^e 
voet cn wat meer, ook overal ontrent ccven breed , voetbreed, 
doch voor aan met cn (pitzc punt ; niet in^cfnecden , 
maar aan de randen ètfen en Hecht; dun, vaft van aart, 
zacht in 't aanraken, hangende zoo wel neerwaarts, als 
opwaarts gekeerd ; in 't midden met ccn rcgt-doorlo- 
pende rugge of ader, ontrent een vinger dik, uyt den 
gcclcn bruynachtig geverwd; waar uyt veele andere 
klcyne, dwars cn met ccn regte linie na de randen uyr- 
fchieren , ceven ver van malkander af ; ruftende op 
dikke , doch na hare grootte niet zeer lange Srcelen : 
zijn van coleur uyt den' groenen geel , vaneen fchoo- 
ne aanlchouwing : in 't eerfte uytkomen omwinden ze 
B J zich 
