t 9 
Peereeoo - M. 
3° 
lendeSoor- fehillcnde Soorten ; onnodig al die vcrfcheydcntheedcn 
ten. te befchrijven,wecgcns'tgroote getal. Bclialven noch, 
dat een Peer op verfchcydene plaatzen dikmaal met 
een bijzondere naam werd uytgefproken , fchoon den 
aart cencrley is. 
Wat voor Dcczc Boomen beminnen een gemecnecnvan naturen 
zi" bemin- ^^jjchp^ grond, wel doormengd met oude Koeyen- 
nen. cn Pdardenmift , en met z,and , inzondcrlicyd zoo de 
aarde, waar in men haar planten zal, hard, of kley is: 
een opene , luchtige en vrye plaats; ook vecle vochtig- 
heyd. Nieuwlijks geplant zijnde, willenze geerne dik- 
maal met water begoten werden , tot dat ze ten vollen 
beklijfd zijn , en Wortelen genoeg hebben gevat. 
Doch hier bij ftaat waar te neemen, indien de grond 
Voorhoed- van zich zeiven vochtig is , dat men dan niet anders 
«l« als oude Paerdemift moet gebruyken ; is ze van natu- 
ren droog , 200 moet men alleen Koeyen- en Fitrkens- 
mift neemen , vermits dan de Paerdemift te hitzig is , 
ja ook zelfs de Boom doen fterven zou ; inzondcrlicyd 
indien ze op de Wortel quame te leggen ; waar voor 
men zich voorzichtig wagten moet, niet alleen on- 
trent dcczc, maar ook alle andere Boomen. 
Rcyniging. Allerley ongcleegcnthecden van koude cn vorfi kon- 
Snoeyiug. ncn ze verdragen. Brengen rijpe Vruchten voort, zoo 
wel in de Zomer als in den llerfjh Willen geerne in 
't Fborjaar gczuyvcrd zijn van 't aanzittende A/os , of 
andere onrevnighecden aan de Schors; ook ïn Februa- 
rius gefnoeyd van de overvloedige Tukken , met een 
afgaande Maan, gelijk hier boven van de Appelboom 
is gezegt. 
Hoe men ^ e Vrucht , of /V*r , deezcr Boomen, moet in droog 
<k peeren Wcêr met de hand werden afgeplukt , ook , indien 't 
landgoed fctlieden kan , met een volle Maan : inzonderheyd 
fc a ' diend men dit in acht te neemen bij dcEferffl- of W'm- 
ter-peeren , welke dan veel langer konnen duren : ook 
werden zc veel fmakelijkcr, bekomen dan eerft haren 
rechten aart en geur , als'er cenigc malen Neevel , of 
een klcyn Rijpje, overgekomen is. Moeten op een 
drooge cn luchtige plaats bewaard werden , gelijk de 
Appelen ; niet op malkander gclegt. Deezcr wijs kan 
men niet alleen dcezc , maar ook de Zomer-peeren , 
lang goed houden. 
Aanwin- Deezen Boom werd vermeerderd en aangeii'onnen op 
ning drie bijzondere wijzen. Eerft , door de konft van En- 
ten. Ten anderen , door 't Zaycn der Korlcn. Ten 
derden , door manier van Inocttlatie. 
door de De Enting gefchied alderbequaamft op sjijns gelijk^; 
konft van tc WCC ten op een wilde Peereftam , van een Korl voort- 
^ Ut ' n ^' gekomen, gezayd geweeft in 't Voorjaar, met een af- 
gaande Maan 'mA/aert, gelijk voorheenen van de Ap- 
pelboom is gezegt : Want vermits hier een rechte ver- 
ccniging der bcyde naturen gefchied , zoo werd ook 
een fmakelijkcr Vrucht voortgebragr. Maar daar in dc 
naturen verfcheydenheyd vak , wil 't met de Ent niet 
alleen qualijkcr voort , maar ook geeft zc een onaange- 
namer Vrucht, wegens dc ftrijdige natuur van de Ent, 
en de Boom waar in hij gegrift werd. 
Door ' r Zacycn der Korlcn , befnoeyen der Takken , 
2,ajing. affnijden der Hert-wortel, befprengen of begieten der 
Blocffcmen, cn bewaring , zoo tec^ens Zwarte Vltegen 
als Rupsen , moet men eeven zoodanig handelen , als 
van dc Appelboomen is gehoord. 
Waarnce- Daarenboven moet men hier indachtig zijn , dat de 
mingen nieuwlijks-afgcfheedenc Enten niet terftond mogen 
ontrent de wcrc j cn ingezet ; want dan fwellcnze cerze eevat heb- 
manicrvan , 0 « , .... , . 9 , 
Enten. " en > waai' door ze hare natuurlijke vochtrgheyd ver- 
liezen, cn al lensken s verdrogen. Men moet ook geen 
Ente ïtcekcn op een jongen Boom , ten zij hij een Jaar 
te voren gezet is : want als hij eerft Wortelen heeft 
gefchoten , neemd hij dc Ent dies te becter aan ; die 
dan ook daar na krachtiger groeyd , en bequamer 
Vruchren geeft : doch hoe naarder aan de grond , of 
Wortel , hoe beeter cn fterkcr ; in teegendecl hoe 
hooger de Enting gefchied, hoe zwakker. 
Wil iemand Enten na ccnige andere Plaatzen verzen- 
den , die fteckzc in varflehc Potaarde, of in ecnS.W, 
of in een doos met nat Zand* zoo zulleu ze lang goed 
blijven. 
De Inocttlatie gefchied in 't laatfte van Julius , op 
jonge Loten , bij dc Wortel , of aan dc Stam uytgc- 
lopen, een hand breed dc ccn boven de ander: of ook 
op jonge Boompjcns zelfs, van Korlen voortgekomen, 
welke hare Hert-wortel noch hebben , of die men haar 
alreeds heeft benomen , 't welk verre 't beft is , ver- 
mirsze dan grootcr cn fchooner Vruchten geeven. Als 
nu de Loten zijn aangegaan , cn in 't volgende Voor- 
jaar beginnen uyt te fchicten, werden zc boven afge - 
fnecden, tot op een vingerbreed na aan de bovenfte /«- 
ecu-latte , zonder cenigc andere uytfdüetende Loten 
daar aan te laten blijven : anders zouden dcezc 't Voed- 
sel na Zich trekken , en de OmUttit daar van bero- 
ven. 
Deezc gcinoculeerde Boompjens moeten niet verzet 
worden voor 1 1 tweede Jaar daar na , als zc uytgefcho- 
ten hebben: komen anders zeer ligt te vergaan , gelijk 
dc dagelijkfche ervarenheyd zulks genoegzaam leerd. 
Ook moet men Oogen neemen van een wei-dragende 
Boom , om die in een andere te zetten. 
Wil iemand eene deezcr Boomen, of ook een ande- 
re , van war voor ccn foort hij zijn mag , opnecmen 
zonder eenig gevaar , en met een afgaande Maan ver- 
planten , die knijp eerft met de nagelen zijner twee 
voorftc vingeren aan dcBaft, en voelc, of dezelve los 
is , dan of ze vaft zit : is ze los , zoo moet dc Boom 
op geencrlcy wijs wei den gerept , of hij zal gewiffelijk 
verftervcn : maar zit ze vaft aan 't Hout*, 200 kan 'c 
zonder ongclccgenthcyd gefchieden , alwaar 't in Aprilt 
Hoe Enten 
te verzen- 
den. 
Derde wij. 
en wat 
daar bij 
in télt 
ftaat te 
neemen. 
Tijd vsn 
opnremeo," 
plinten. 
zal ook niet 
vergaan, noch ccnige andere Boom , dus- 
danig verplant ; maar in teegendecl dies te becter 
grocyen, vermits hij dan geen zap heeft. Dit gebeurd 
alle Boomen, tweemaal in 't Jaar : en op dccze los-zit- 
ting des Balts moet men goede acht neemen , indien 
men geene Boomen verhezen , maar dezelve wel doen 
voortkomen wil. 
Dc Boom dus opgenomen , moet van zijne Top 
meer dan dc helft, cn ccn weynig aan al dc punten 
zijner Wortelen gefnoeyd zijn. Ook moet men goe- 
de zorge dragen , dat de aarde over al dc Wortelen 
komt te raken , op dat'er geen hollighei d tuffchen 
blijve; anders zouze daar fchimmclen , tor merkelijk 
nadeel des Booms: moet ook weer geplant werden ge- 
lijk ze te vooren heeft geftaan; de zijde, die na de Zon 
geftaan heelt, weer na Zon, doch een weynig dieper, 
met een afgaande Maan, 's voormiddags; voornament- 
lijk wanneer ze boven de aarde is (indien 't zijn Iran, 
want dan geeft ze een volkomener kracht aan alle Ge- 
wanen des Aardbodems van die Lugtftrcek) in de Maand 
November, December, Februartus , of A/aert', maar 
niet op den dag, wanneer' er een Eclips zal komen : 
want alles wat dan verzet , geplant of gezayd word , 
't zij van Boomen of Kruyden, is gcmcenelijk 's doods 
eygen; vergaat cn fterft mct'cr tijd; werd zelden weer 
groen, of koomt bezwaarlijk weer te voorfchijn. 
Daarenboven, indien eene deezcr, of van een ander 
(lach der Boomen , geplant zijnde , verfterft , zoo 
moét men, voor't derdejaar daar na, op dezelve plaats 
geen andere zetten : of indien 't moeft gefchieden , 
vermits 'telks gclecgcntheyd niet is, dc plaats zulk ccn 
lange tijd Iecdig te laten leggen , zoo zal men dc aarde, 
in welke de Boom is uytgcgaan,gantfchlijk wechdoen, 
de kuyl veel grootcr in 't rond uytgraven , cn met , 
nieuwe aarde vullen; ook wel doormengen cn behoor- i: 
lijk voorzien met oude twec-jarige Kocyenmtft. Indien 
men dit verzuymd te doen, zoo zal men bevinden, 
dat de Boom, in zulken plaats gezet, niet alleen ligte- 
lijk zal komen te verftervcn, maar ook dc tweede, 
derde en vierde daar na ; gelijk mij op verfchcydene 
tijden, en neevens mij meer andere weervaren is. 
KRJyCH- 
llaat te be- 
zorgen. 
Edips- 
wcikingj' 
mingen. 
een Boom 
verllorvcn 
