Bladeren. 
Galen, lib, 
1. Simp. 
6 
Doden. lib. 
18. tap. <j. 
Cm, lib 
G*I. lib. : 
Mxtthiel. 
Label. Her. 
part. ft. fol. 
lp;. 
Pc eren te 
drogen. 
Jttr.. Lufst. 
Ctirt l. & 
J. Bauh. 
ü- Chtrl. I. 
tlmt. i! 
31 Beschryving van 
„KRACHTEN. 
DE Bladeren van Peerehome» zijn verdrogende , 
te zamen trekkende, en een weynig verkoelen- 
de ; dcrhalvcn bcquaam , om varjfebe wonden 
' te peneezen , volgens 't getuygenis van Galenus. 
Zijn ook dienftig , om gelcgt te worden op de eerft- 
beginnende heete Gezwellen. Wanneer de Vrouwen, 
Bads-wijs , over 't water zitten, waar in deeze Blade- 
ren zijn gekookt, zoo krijgen ze vcrligting van de 
Aioeder , als dezelve is ncergefchoten. 
De 1'eeren zelfs zijn koud in den cerfr.cn , cn droog 
in den tweeden Graad , altijd bccter gekookt , gebra- 
den of gceonfïjt , als rauw gegeeten ; echter 'niet zoo 
zeer gezond als de appelen , maar lieflijker van fmaak , 
inzonderheyd gedoofd met een weynig Wijn , be- 
ftroyd met wat Zuykcr cn Cancel : dan overtreffen ze 
de Aaptim , cn mogen genuttigd werden van alle 
Menfchen , en t' allen tijden , zoo wel in ziekten, als 
in gezondheyd : zij verfriffchcn.'t Hert , en een flau- 
we Afaag • verflaan de dorft , en maken een ruymc 
Keel. Voor de maaltijd gegeeten, verfloppen z.e't Lig- 
chaam , inzonderheyd rauw ; maar in 't laatfte der 
maaltijd, maken zc 't zelve los en glibberig : veroorza- 
ken Winden, cn maken kond bloed , inzonderheyd wan- 
neer ze 's morgens nuch teren rauw werden genuttigd: 
derhalven werden ze ondienftig geoordeeld voorde gecne, 
die zich van 't Graveel of vcc\e Winden vinden gequcld. 
In Water gezoden , en tot een Pap gemaakt , verkoe- 
len cn drogen ze een weynig: van buytcn op de Afaag 
gclegt , werd daar door wcchgcnomcn 't braken der Gal- 
achtige vochrighecden , cn een varflche wonde gence- 
zen, volgens 't bcrigt van Lobel. 
De Peercn , in twee of drie ftukken gcfnccdcn , ge- 
zuyvcrd, cn in de Zon, of een Oven gedroogd , kan 
men een geheel Jaar lang goed behouden , en dezelve 
gebruyken als men wil. 
De Korlen zijn goed voor de gebrceken der Longc, 
maar fchadelijk voor dc Nieren. 
De A£eh van Pcercboomen-bottt , dc Bafi of Blade- 
ren gebrand , en met Wijn ingenomen , is goed voor 
de gecne, welke giftige Paddejioelen t of CampernoeL 
jen hebben gegeeten. 
Verwon deren swaardig is 't geen van de Vofch werd 
gefchrecven , tc wectcn , dat hy , alhoewel een liefheb- 
ber van Pccren, dezelve echter niet zal nuttigen, voor 
dat hij ecnig vlcefch daar bij heeft gekrecgen, ten ware 
hongersnood hem daar toe bewoog. 
Indien iemand een Peer in een Vat met Wijn werpt, 
en dan dezelve boven drijft , zoo is de Wijn goed cn 
zuy ver : maar indien zc zinkt , zoo heeft men ffaier 
onder de Wijn gemengd; 
de B o omen, I Boe 
K, 
3* 
Tweeder- 
Ie y Soor- 
Wiize van 
deQuee- 
king en 
waarnee- 
Uiltg Jcr 
Queeboo- 
X HOOFDSTUK. 
Q.U E E B O O M. 
En wel bekende Boom , in 't Latijn 
genoemd Malus Cydonia , na een 
oude, nu vervallcne Stad in Candia; 
of ook wel Malus cotonea : In 't 
Hoogdttytfch Quitten , of Kitten- 
baum : In 't Franfch Coignacier, 
cn in 't Italiaanfch Cotognaro. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend twee bijzon- 
dere Soorten, te weten , Malus Cydonia, of Quee- 
appel, en Pyrus Cydonia, of Quee-peer. Bey- 
dc zijnzc van eeven dezelve Queeking. 
Zij beminnen een gemeene, vochtige, welgcmefttc 
grond, een luchtige opene plaats , en zeer veel Water 
in warme of droogc tijden ; vermits daar door hare 
Vruchten werden groot gemaakt , en tot een haaftige 
volkomcnhcyd gebragr. Ter dier oorzaak ftcllen vec- 
1c haar in de Maand van November ,of Afaert s met een 
wallende Maan, aan Waterkanten; welker Vruchten 
tot een aanzienlijke grootte groeyen , indien men dc 
ecne Ottceboom op eencn anderen , van een Korl voort- 
gekomen , en van zijne Hert-wortel ontbloot (gelijk 
van dc Appel- cn andere Boomcn is gezegt) doet en- 
ten; 'twclk gevoeglijk gefchied met een wanende Maan 
in A/aert. HaalVig groeyen zc ook voort , en beko- 
men eerft hare rechte geur , rijpheyd en gcelhcyd , 
wanneer dc nachten lang , koel , cn neevelig 'zijn. 
Lang kan men ze goed bewaren, als men dezelve Hoe mm 
met de hand afplukt , zoo 't doenlijk is in droog ' ,c Qi lcen 
wéér , met een volle Maan in Ollober ; dan met een ^HfS»! 
fchoonc doek al hare ruygheyd , of wollighcyd, af- den. 
wrijld, cn twee of drie dagen daar na neerlegt in droog 
Zaagmeel , of Zand , op een droogc plaats , zulker wijs, 
dat zc malkander niet komen tc raken: anders fteckenze 
niet alleen dc een dc ander aan, maar doen eeven 'tzel- 
vc alle andere Vruchten , bij welkezc gelcgt werden. 
Ook blijven ze lang goed, wanneer menze bewind met 
Potaarde. 
Heeft iemand kift, om dcezc gezonde , verfterken- Hoc mca 
de cn aangename Vruchten ccn geheel Jaar lang goed cn J^"'" " 
fmakclijk tc bewaren, die handclc daar ontrent op dce- 
ze wijze: Neem goede ongefchonde Quee-appelen , 
of Quee-pelren, zoo veel gij wild : fchcl ze dun af ; 
Ihijze dan midden door in twee ftukken : doc'cr al de 
korlen , nevens der zclver huysjcns , zuyver cn wel 
uyt , zoo dat'er niet 't minfte van overblijf: leg ze ver- 
volgens in ccn Pot met Rcegcnwarcr, wanneer 't zelve 
aan 't koken is, cn laat ze eeven opwellen , of dc zoo- 
de daar over gaan : haal zc dan daar uyt , cn laat ze op 
een houten Tafel , of Plank , koud worden : neem , dit om een 
verrigr zijnde, al dc Schellen, en de uytgcnomencKor- geheel Jaar 
len ('tis niet quaad, dat men'er ook bij doed ftukken kdfikTe" 
van kleyne Oneen , welke men doch niet kan gebruy- bewaren, 
ken) : werp dit alles in 't Water , daar men de Oueèh 
in opgeweld heeft , en laat het tot op de helft verko- 
ken: daar na gantfeh koud worden : leg dan dc opge- 
zoodene koude Oneen in ccn groot Glas , of hard- 
gebakke fteenePot, en giet het nat, dus lang gekookt 
zijnde, daar over, datz' er onder bedekt blijven : zetze 
eyndchjk op ccn droogc plaats , cn haul'er ten gebruyk 
uyt zoo veel als , en wanneer het 11 behaagd : doch 
niet met dc handen , maar met een leepcl , zonder daar 
over te ademen , anders zou 't nat zich hatelijk ver- 
anderen. 
KRACHTEN. 
DE Bloemen der Qneeboomcn hebben een tc za- Sh/Jit. \, 
men-trekkende kracht. Gedroogd, gcpulveri- Vfa 
zeert , en met roodc Wijn ingenomen , ftillen fj^jjjL 
zc dc Bujkjoop , 't Bloedfponwen , en der Vrouwen Ston- /. | 71i ' 
den, wanneer dezelve te overvloedig zijn. In Roozen- 
water gemengd'', en dan op dc O ogen gelcgt , verdrijft 
der zclver roodighcyd, cn brand. 
Rauwe Ouec-peeren , of Ottce-appelen , zijn koud 2»/. /. 3. 
cn droog van aart in den tweeden Graad ; ook zeer te ' 
zamen-trekkende , (toppende , en met ccnige voch- 
righeyd vermengd ; door welke ze niet lang konnen 
blijven zonder verrotting. 
Doch met Corinten in een weynig Wijn gekookt , Nuttig- 
of ook gceonfïjt , ftoppenzc zoo zeer niet : zijn dan heyd der 
aangenamer voor elk , zoo zieke als gezonde : doen 't ^|'^ lto 
Water lojfea.: vcrquikken't Hert; verfterken de A-Jaag lerlcy ge- 
en 't Hoofd: ftoppen dc loop dis Bnjkt : doen ophou- brceltcu. 
den 't braken , 't Bhedfpuygcn, 't rood A-fclizoen , cn 
dc onnatuurlijke Stonden der Vrouwsperfoncn. Ge- 
zoden of gebraden zijnzc goed op ^u-terende Borften 9 
hitsige Gezwellen, en Wonden , gemaakt door een gif~ 
tig Gnveer, daar op gelcgt ; want zij trckkcn'cr 't gif 
uyt , cn maken ze geneeslijk : ja , zelfs de reuk der 
Oncsn alleen ftrijd tcegen 't vergif. 
Wil 
' Ded. I. : 
c.f. 
