3? 
Beschryving van du Boomen, I Boek, 
3« 
qere Vrouwen, vermits ze hare onnatuurlijke luften doen 
verdwijnen. 
prooge. Droog geworden , zijn ze voor alle gezonde Men- 
Lujït. f cncn g oct i om te ee rcn. Hebben een warme, ver- 
Diafe i drogende, en te gelijk voedende ot verft erkende kracht, 
inAr. i co. doch niet zoo zeer als dc bittere. Gepeld f of van 
■Dtrf. i- iS- nare rofchachtigc baft ontbloot, verjloppen z.e meer , 
* 8 ' zoo datzc dan beqtiaam zijn , om allcrlcy Buykjoop te 
fÜïlen; volgens 't getuygenis van Dodon,eus. 
Melk, ge- De JÏ/elk\, uyt decze Amandelen geparft , vermag 
pariluyc eeven 't zelve , en geeft goed vocdzcl : is gezond voor 
/mande- ^ g CenL , _ j] c van * r pi tHr , s werden gcqucld: en voor 
die etterige Fluymen opgceven ; waar toe ook bequaam 
zijn de gepelde , met Zuykcr vermengt , tot een lek- 
kernij. 
Oly, uyt De Oly , varfch geparft uyt de z-octc ('t welk gc- 
Amande- fchied geftoren , in een Pan warm gemaakt, doch niet 
in h ë oT rl1 ' verbrand 
zijnde , door ten warme Pars), is matig 
zulks ge- warm : verdrijft alle fmerten en pijnhjkhceden der Nie- 
icJticJ. ren: is derhalvcn dienftig voor 't Co/ijk^, en voor die 
c f il>1 - met 't Graveel zijn tzequcld , een once daar van inqc- 
ii'nt-.Mtd. ' b j 1 t -u- n- ri 
lü. 6. nomen , en een uur daar na een halve Kan lujnlcnc 
Wijn daar op gedronken : neemt zcekerlijk wech de 
Naiveeen der verlofte Vrouwen : dc ftcckingen en zwel- 
lingen der zijde in 't Pleuris , na dat men cerft een Ader 
heeft doen openen. 
Bittere £) c luiere Am.indclen , wecgens de vcttighcyd, wcl- 
Aman e- |. [Z[ j^^. h c bbcn , warm en droog tot in den twee- 
aifpoe.l.i. den Graad ; ook openende en vertcerende , zijn voor 
dt tint* zieke en gezonde dienftigcr als de z-oetc , doch ondicn- 
jlwtn.t.i. voor jj c mct ( j c (j^i z jj n g C qu C )d ; volgens 't be- 
rigt van Ayicenna. Met zoete Wijn , of Vcne- 
tiaanfche Terpentijn , 's morgens nuchteren gebruykt, 
verdrijvenze 'tGraveel, en hlVormen: neem en wech 
de druppel-pis , en verjagen alle pijn des Jngewands : 
Ser.i}io Ui- Zijn nut voor zulke , die bloed opwerpen : geneezen de 
simtKc. Sa. bcecen der dolle Honden , als men dezelve geknauwd 
P.^j». . o ^ _ werden met groot voordcel gebruykt 
tecgens de dikke en taye vochtighceden der Borft en 
Longe. 
Tragml.i. ^ an deeze ' s morgens nuchteren , of op den dag, 
ca} óf. als men wat veel wil drinken , agt of tien gegceten , zoo 
beletten ze de dronkenfehap. Gefloten , en met ande- 
r/in. I. 13. re Spij zcn vermengd , doen dc Hoenderen en Katten 
Marctlt. fterven , ook dc Vojfchen , indien zc niet terftond daar 
Vi'gxims. na Water drinken; gelijk Pi inius , Marcellus 
Virc.ilius, en andere verhalen. 
Melk van Met dc Afclk^, geparft uyt bittere Amandelen , 
bittere A- zomtijds de Navel beftrceken , docd delf armen fterven. 
Ory^en 11 " Met dc 01] der zelve , waar Ün eenige Scorpioenen 
Scorpioen- gedood zijn (ter dier oorzaak Oleum Scorpionum , of 
oly; Scorpiocn-oly gchecten) 'tGemacht beftreeken, docd 
de geenc , die van 't Graveel geplaagd werden , gemak- 
kelijk en zonder pijn Wateren : neemt ook wech dc 
Tandpijn , wanneer men drie of vier druppelen deczer 
Oly in wat Boomwol docd , en dezelve tot onder in 
dc hollieheyd der Tand douwd. 
Metdes Onder de Navel geftrceken , verdrijft de opfttjgintr 
zeiven ge. der Moeder. Met Boom-oly warm in de Ooren gc- 
bmyk. daan, neemt wech 'tge^uys in dezelve, en herfteld liet 
gehoor : verzacht dc verharde Zenuwen : geneert dc 
AIilt-^ttcht , cng-borjligheyd , en doed de vleien des 
-dangez»tchts vergaan, 
Airons Aanmerkens-w aardig is 't" geen men in de Heylige 
dorre A- Boeken bcfchrcevcn vind van des Hoogcn-pricfrérs Aa- 
mandei- rans Staf : welke, gemaakt van een dorre Amandel- 
bT^cnde Ta ^* eD V3n ^ OSES » door des Heeren bevel , in de 
en vrucht- Tewc der t' ^mienkoomft voor de Getuigenis gelegd , de 
dragende, volgende dzggrocyende , bloeyende , en met Vruchten 
beladen gezien wierd. Deezc Star wierd van Moses 
weer voor de Getuygenis gebragt , ter bewaring, tot 
tinmir. ccn Teeken voor dc wcerfpannigc Kinderen Ifracls , 
xvii. welkedoor hare hardnekkigheyd en murmureering zoo 
zwaarlijk teegens den Hüre haren God hadden ge- 
zondigd. Van welke zaak men brecder kan nazien het 
xvi 1 Hoofdfiuk^des vierden Boeks Mosis. 
XII HOOFDSTUK. 
KARSSEBOOM. 
Erd ook wel op 't Neederlandfch ge- Vcrfrhejr- 
noemd Kp.icklnboom : in 't Latijn dcnc 
Cerasus , na de Stad Ceraz,us in AzJa, 
daar decze Boomen cerft van daan ge- 
bragt zijn : in 't Hoogduytfch KiR- 
SCHEN-BAUM : In 't Franjch Ceri- 
sier; en op 't Jtaltaanfih ctrecio, ofClRESARo. 
Hier van zijn , door vlijrige en zorgvuldige Ojicc- Verfchey- 
king, vcclc en zeer veranderlijke Soorten , zoo wel in dcnc Soor * 
de hoogte als laagte , in cnkelhcyd of dubbclheyd en ' 
der Boomen , in vcele bij malkander op cene Steel te 
zamen gevoegde , of een alleen gefielde Vrucht , voort- 
gekomen , en tc vinden. Alle zijn zc aan een ieder ge- 
noeg bekend, bchalven die met ccn groene Vrucht, in 
't Latijn geheetcn Cerasus fructu viridi; en CE- Tweezon- 
RASUS PUMILA RACEMOSA FLORE ODORATO , of dcrlm g c » 
lage Karsseuoom met zeer welriekende Bloemen , bekende 
van welke veele tros-wijs bij malkander hangen , en 
waar van de Bladeren niet langwerpig zijn , gelijk die 
van al dc andere Soorten , maar rondaclitig, gelijk dc 
dc Bladeren des Pruymbooms , doch kleyner ; bcyde 
tot noch toe niet zeer bekend, echrer veel geacht- 
Al te zamen beminnen zc een opene , vrye, en wel Wat voor 
ter Zon gclecgene plaats; een gemcene, luchtige, met cen P ll3tl 
zand gemengde, en van naturen vochtige grond, met ajj ^"min- 
weynig ol geen Mijl vermengd , inzonderheyd niet ncn. 
met zulke , die varfch is , wijl ze dezelve niet kon- 
nen verdragen ; veel Water, voornamcntlijk in dc Zo- 
mer , 'c welk haar in dien tijd zeer aangenaam cn vcr- 
friffchend is. Gecven ieder Jaar volkomcnc Vruchten: 
konnen harde koude, en allcrlcy ongelecgcnthceden des 
Winters zeer wel uyrftaan. 
Al de gedagte Soorten van Boomen konnen in decze Aanwin- 
Gcweftcn op vier bijzondere wijzen vermeen igvuldigd nin K- 
of aangewonnen werden. Kerft, door middel \'3n Zuy- Eerrte; 
gen; 'twelk gefchied in 't midden van de Maert , met 
een wafiendc Maan , in Winter-ftammen , voortgeko- 
men uyt Korlcn. Ten anderen , door de konft: van Tweede- 
Steeken op dezelve Stammen , 't welk men doen moet 
in 't laatft vanFebruaruts , en ook in 't toenccmen der 
Maan ; niet op Aiorelle-jlammen , want decze zijn'cr 
niet goed toe ; ook veifterven zc dan haaftigcr. Ten 
derden , op de volgende wijs. 
Pluk met uw hand af de grootfte cn fchoonfte Derde 
Karssen, niet al te rijp , met ten volle Maan : leg ze wijxe. 
weg op een drooge plaats , tot dat de Maan weer "vol 
is : neem'er dan de Stcencn uyt , laatzc ccn weynig 
drogen , en bewaar ze wel voor dc vorft , tor de aan- 
ftaandc Aïae rt : Heek zc dan, een vinger-breedte diep, 
in ccn goede grond , ccn dag drie of vier na volle 
Maan: laatzc, wanneer ze nu opgekomen zijn , drie 
Jaren lang op dezelve plaats rtaan ■ graaf zc dan op-, en 
beneem haar met een Mes dc rcgr-ticcrfchietcnde //>r/- 
wortcl , tot aan de bovenfre zijde-wortelen toe : leg 
dan Wafch op dc afgclhecdenc plaats, op dat'cr 'tZap, 
waar in hare behoudenis beftaat , niet quam uyt te 
vloeycn : zetzc , met een afgaande Aiaertfche Maan, 
waar gij wilt (nier in den Jlerfft , om harcr teederheyd 
wil), enthij altijd dc punten der grootfte Wortelen 
een weynig af; zoo zult gij 'er zoo goede Vruchten van 
winnen, als gij zond mogen wenfehen. Ten vierden, vierde, 
door de konft van Inoculatie. Indien zulks gefchied 
met ccn waficndeMaan in May, oïjunius, op deeze 
Stammetjens , van hare Hert-wortel beroofd , zoo 
zal men niet alleen groote , maar ook wcl-fmakende 
Vruchten Yan dezelve bekomen. 
Pt 
