49 Ibeneoom. Egyptische, Arabische, America ansche Acacia^ Sec. yo 
Lobel. Hifl. 
ïlant.fol. 
169. 
DoJon. I. 
30. taf.lo, 
Camcmr. 
3 ,«;. fó. 
Hefycims. 
Üj:iJ. vtrn, 
Neegcn- 
dcrley 
Soorten , 
cn der zei 
ver onder- 
icheyde 
namen. 
Acacia 
Mgffli* • 
of «gypti- 
iche Aca- 
heeft ook 't Zap, -waarom dan zommige Volkeren ha» 
rc Pijlen daar in (tecken; om dezelve te vergiftigen. 
Ondcrtuflchcn ecvcnwel heelt ons de ervarentheyd 
genoegzaam geleerd , dat deeze Boomcn , voor 200 
veel die in Dnytfcbland , Engelland en Neederland 
grocyen , door hare befchaduwing geen hinder aan de 
Mertfchen doen , vermits hare quaadaardighcyd dooi- 
de koude vochtigheyd vJeczcr Landen verdoofd cn 
wechgenomen werd. Ook heeft de ondervinding ge- 
leerd , dat hare Vruchten , zoet van fmaak , dc daar 
van ectende perfooncn niet belccdigen : verwekken 
echter fiuykloop. Veroorzaken in de kogelen zulk een 
bedwelming , dat zc zich ligtelijk laten vangen; doen 
haar een zwart Vel krijgen ^ en ruydcn , of de Vede- 
ren vcrwiffelcn. Maken daar tecgens Ac Hoenderen en 
Varkens vet. 
't Zap der Boomen , zoo in /taliën als in deeze Lan- 
den , is de Mcnfchen en alle andere Schepzelen doode- 
lijkj zoo wel als in dc hecte Gcweftcn. Geneert ech- 
ter dc wonden der Adderen en Slangen. Ja ook , dc 
rook van dit Hout brengd dc MmjU* om 't leeven , 
gelijk mij dc ondervinding zelfs heeft geleerd. 
Als men in voorige Eeuwen een openbare of algc- 
mecne droefheyd wou doen blijken, vlogt me*n van 
deezen Boom Kroonen, welke van de Jongelingen ge- 
dragen, cn ieder ter bezichtiging aangeboden wierden; 
volgens 't verhaal van Hesychius. 
XIX HOOFDSTUK. 
ACACIA. 
En zeer fchoon cn bezichtïgings-waar- 
dig Boom-gewas, heeft (voor zoo 
veel ik weet ) bij gecne Volkeren een 
andere Naam , als alleen deeze. Hier 
van zijn mij in haren aart bekend nee- 
gen verfchcyde Soorten ; welker zom- 
mige ccnigc Jaren mijne Waarnceming zijn onderwor- 
pen geweeft. 
Deeze Soorten zijn I. Acacia ^Egyptia., of A- 
cacia uyt Egyptln; ook wel in 't Latijn genoemd 
Spina jEgyptia , cn op 't Neederlandfcb Egypti- 
sche Doorn. II. Acacia major , of groote 
Acacia. III. Acacia trifolia, of Acacia met 
drie bladeren, op dc wijze der Klaver. IV. Aca- 
cia Ararica, of Acacia uyt Arahien. V. A- 
CACIA AMERICANA , of ACACIA UYT AMERICA. 
VI. Acacia rubra Ai ricana , of Aericaansche 
Acacia met roodachtige Bladeren en witte Doornen. 
VII. Acacia cornigera, of Acacia met hoor- 
nen. VIII. Acacia rotundifolia spinosissi- 
ma, of Acacia met ronde bladeren, cn takken, 
rondom met Doornen be^et. IX. Acacia PRXJTE- 
scens non spinosa , of Acacia , Strnvels-wij^e 
ronder een/ge Doornen. Niet alle zijn zc van dezelve 
Waarnceming. 
Dc Acacia jEgyptia , of Egyptische Aca- 
cia , is zoo teer van aart als fchoon van Bladeren. 
Uyt deeze vlocyd , volgens 't getuygenis van veele , 
zcekere Gom , van de Apothekers cn andere genoemd 
Gom van Arahien. Bemind een goede , zandige aar- 
de , wel door-werkt met een weynig klcyn-gemaakte 
twee-jarige Pacrdemilt, een-jarige Hocnderdrek , en 't 
Mol uyt vergane Boomen , of der zclvcr verrotte 
bladeren; of ook, in plaats van dien, Veengrond. Wil 
een warme , openc , luchtige , wel ter Zon (taande 
plaats, bevrijd voor alle koude Oofie- cn Noorde Win- 
den ; ook weynig water , in de Zon lauw gemaakt. 
Geeft in deeze Landen noch Bloem noch Zaad. Kan 
geen fterke Winden, veele öf koude Reegenen, Vbrft, 
Sneeuw, of ccnigc Rijp verdragen : werd derhalven , 
met een volle Maan van April of May in een Pot zoo 
wel gezayd als geplant geworden, ontrent half September, 
of een weynig later, na tijds-gclcegcntheyd , wel droog 
zijnde, bmnens huys op een luchtige plaats gebragf. 
Hier mag deeze Boom tot den twintig ften van Otto- Hoc deptc 
her, een dag min of meer , na dat het goed Weer is * j^^™ 
dc Zonneltialcn genieten door dc venïtcren ; w elke waaryen©^ 
men daar na moet lluytcn , en in November, of als 't n-.cn wcr- 
kouderwerd , in den Oven een weynig vuur itoken: deQ ' 
in December ieder dag, of oo"k wel tweemaal , ja als 't 
itei-k ynefd driemaal 's daags ; tc wecten , morgens 
ten zeeven , 's middags ten een , cn 's avonds ten zes 
uuren , op dat het daar in dc geheclc nagt warm blij- 
vc, en de vorft buytcn gekeerd werdc. In Februarttu, 
als dc flrenghcyd niet alleen verminderd , maar meeft 
voorbij is , werd ook 't vuur weer verminderd, na gc- 
bjkmatighcyd van dc cerfte verhooging; en met den 
aanvang van Moert houd men gantfchelijk daar van 
op : Dan zet men bij goed cn (til weer zomtijds over 
dag de ven (teren weer open, op dat deeze Boomen de 
lucht langzamelijk op nieuws gewoon mogen werden. 
Bij meerder warmte docd men 't zoo wel bij nagt als 
bij dag. Boven dit moet men wecten , datze , zoo 
lang dc Wmter duurd , niet meer als twee , of ten 
hooglten driemaal met een weynig lauw Recgen-water 
van boven begoten ; niet voor iu 't midden van April 
m,et een zoete Rcegcn buvtcn gezet , dc Zonncflralen 
deelachtig gemaakt , en, zoo voor koele winden als 
koude nagtcn , zorgvuldig gedekt moeten zijn. 
In deeze Landen konnenzc niet aangewonnen wer- Aanvolc- 
den, dan door Zaad , uyt Egyptcn , Arabten, of an- da « 
derc hcetc Gewclten herwaarts gebragt. Met een af- " ' 
gaande Maan van Maert , Aprd of May moet men 't 
Zaycn in een Pot , gevuld met de voorhecnen bc- 
fchrccvenc aarde. Wanneer het opgekomen is , mag 
men 't , wecgens dc tecderheyd , niet reppen , voor 
de tweede Zomer daar na: "is derhalven goed, dat men 
niet meer als een Zaadjcn in 't midden van een Pot 
ftcekc , op dat het die: tc langer daar in mogt blijven 
(taan, na dat het ïs opgekomen. Ondertuffchen werd 
het (terker cn hourachtigcr, zoo dar men 't naderhand gebragt 
bcquamer verplanten , cn met dc gehccle klomp aarde f^j^" 
uyt dc Pot nccmen kan. Hier ilaat tc wceten , a's yen, of" 
men dit Zaad, ter diepte van een vinger-breed," in dc andere hee- 
gedagte Pot heeft gclegt , dat dezelve teritond , to't Ie 
de.boven(tc rand toe , moet gezet worden in w arme w , "* 
Pacrdcmiil , in een Zomie-bak^,' met Glaze vcnltcren 
overdekt , op dat'cr dc Zon door mag fchijncn ; in- 
zonderheyd als men 't Zaad in dc Maand Maert dc 
aarde heelt aanbevolen. Wanneer men daarna ver- 
neemt , dat de warmte der Pacrdemilt begint tc ver- 
gaan (welke zelden langer als zelticn dagen duurd.) zoo 
haald men'er dc Pot weer uyt , en men zet Zc in nieu- 
we varlfche Paarde-milt, tot in 'tlaatfte van Afay. Ver- 
mits nu deeze jonge Opkomelingen van een tccderc 
natuur, cn onze ongeftadigc lucht ongewoon zijn, zoo 
moet menzc wel nauw bewaren voor alle koude , cn 
veele vochtigheyd ; ook met Glas overdekken , ïnzon- 
derheyd in 't cerftc en tweede Jaar , zelfs in 't midden 
van de Zomer. Op deeze wijze heb ik ccne dcezer' 
Boomen nccgen Jircn lang goed gehouden , en tot de 
hoogte van vijfvoeten gebragt. Ieder nam'cr vermaak 
in : en indien een zware Itorm-wind dezelve niet van 
boven neer had geflagen , ik zou'er noch lang mee ge- 
pronkt , en'cr den Liefhebbers 't genoegen en 't ge- 
zigt van gcgccvcn hebben. 
De Acacia trieoj.ia , of drie-bladerige Acacia , AeaeU 
zeer in gedaante verfchiHendc van dc gedagre Eoypti- Tradia. 
fcbe> bemind ccven zulk een aarde, lucht, warmte en j|££jj£. 
vochtigheyd , als van de Acacia tASgyptts gezegt is : AaéèF 
wil ook op dezelve wijze behandeld , bewaard en waar- 
genomen zijn , bchalvcn dat ze 's Winters zoo veel 
warmte niet behoefd. Moet dcfgclijks van Zaad voort- 
komen: en, noch jong, bij tijds van de tccderc zijdc- 
takjens worden berooid ; op dat zc door deeze op- 
P fnoeying 
/ 
