LYKREDEN. 
fteken, en in Snoeimaand faaijen. Hoe de Plant fterkeris, hoe de felve, alsfe in de 
aarde word gefteken des re dieper kuil vercift. Dar de Appel en Peer onder allerley 
lucht, dog beide onder een lauwer, en in een vetter grond beft kan grocijen. Dat'er 
fonderlinge lorg dient gedragen voor de queekery, in welke de teere (pruirjes der'Boo- 
men worden aangefokt. Dat men in een middclmatigen grond vrijelijk mag faaijen, 
om die met minder moeite in beter aarde over te brengen ; en dat , dewijl de Boo. 
men, gelijk de menfehen , van nature rot verandering genegen fijn , ook de wilde 
vrugten konnen tam gemaakt worden. 
In de Landbouwcrij onderrichte hij hem, als een deugdelijke Plant in welbereide 
aarde gefet is, dat defgelijks bijfondcre geneigdheid moet worden gadcflagen, en forg- 
vuldighjk ingevolgd; nademaal ieder Plant een eigen en fonderlinge bouwing vereift. 
Dat het gros der bouwerije daar in beftond , dat men de Boomen telkens omgrave, 
met mis voorfie, van 't hinderen der quade Kruiden bevrijde , naarftiglijk door menig- 
vuldig en dicht fpitten van d'aarde te bate kome: en dat alfoo allerley aarde, hoe feer 
die ook door de wreedheid van allerhande ftruiken mogt verbafterd fijn , kan werden 
verfmijdigt; echter, dat onder de Planten, gelijk m de Dieren, fommige van die wild- 
heid en wreeden aart fijn, dat menfe nooit kan tam maken. 
Na de leering der Bouwerij volgde de Enrkonft, met welke hij ons leerde de Na- 
tuur felve , en hoe men de wildfte en wreedfte Planten en Boomen, door maatfehap- 
pij van tammer , gelijk als door een fekere tucht kondc verfigten : fulks dat een Boom, 
eerft van wreeden aarr, door foodanigen aannemingc , als van een menfehe gedaan , 
fijn wild hart fal afleggen , en 'r vorige fap vergetende , fijn eigen moeder ontwennen. 
Dog dat men moeft letten , hoedanig de natuurlijke maatfehappij der Boomen is ; 
want dat fommige ongcfclfchappig fijn', en cenfaam willen blijven, dewelke van (elf 
den baft , en 't hard hout oplplijtende eenig bondgenootfehap weigeren aan te ne- 
men. Dat men ook alle Planten niet wel konde vermengen : want dat'er tuffen fom- 
mige een natuurlijke en heimelijke doodvijandfehap is , die nooit te verfoenen fij : al- 
foo, leide hij, dat een Pcereboom geen Eik foude fcntfangen, nogte een Vijo- den 
Olijfboom , nogte de Olijfboom den Wijnftok ; cn dat'er geene beter te enten wa- 
ren , dan dewelke eenige onderlinge Broederfchap , en naruurlijken band van maat- 
fehappij hadden. Dat die entjes beft konden t'famen groeijen , die in fchors , cn baft, 
en vrugt meeft gelijk fijn met die Boomen , in welke fe worden ingeënt. Dat in alle 
enting moeiten genomen worden entjes die op de vaftheid van den Boom paften. Met 
aanmerking, in 'r beproeven van der Planten verfcheidene maatichappijen cn verceni- 
gingen , welke foorr van enting in yder grond beft volgde. 
Hij prees voornamentlijk drie foorten van inentingen. D'eene , door welke een 
Boom , opengeklieft , d'afgefnedene entjes ontftngt. D'andcr, door welke een Boom, 
opengefneeden , tuilen den baft cn 't hout de zaden annecmt, 't welk beide in de lente 
tijd moet gefchieden. De derde , met welke een Boom de botten felve met een luttel 
van den baft overneemt in fijn ontichorfte deel ; dog dat die derde manier van enting 
voor allerley Boomen niet bequaam was , maar alleen voor fulke , die een vochtigen , 
fappigen en fterken baft hebben. Hier bij voegde hij een vierde foort, in den Wijn- 
ftok gebruikelijk, welke hij feide dat geënt wierd met afihijden, of geheel te doorbo- 
ren. Dar ook in 't leeren defcr vereenigingen veel behulp was te halen uit die konfte- 
narij * van broeijing, den Ouden onbekend, door welke men de vrugt door een 
muur heen , een aangenomene en toeftralende warmte kan bijfetten. 
Van dcfe dingen tot de fnoeijing overgaande , leeraarde hij , hoe men met defelve 
een Plant van alle belemmeringen , op dat fe groeibaar , en tot vruchtbaarheid be- 
quaam fij , moeft bevrijden. Dat derhalven , omme voor de vrucht te (orgen , de 
overtolligheid der takken keurlijk moeft wechgenomen worden : foo nogtans , dat men 
de eerfte loten fpare, op dat niet, wanneer 't ïapfig voortfet (rerwijl door de groeijing 
een vrije uitgang voor de gemaakte opening ontftaat ) de takken te woeft fijn , en de 
* ui ': Latijn Paktio. Boom 
