BERIGT AAN DEN LEEZER. 
ningfch Paradijs gebouwd, gekoejlerd, ten vallen Waf dim gebragt , veelerley der voortref ijk- 
Jle, maar te gel 'ijk ook de teederjle Boomen , Planten, Bloemen, waar pan of t Zaad, 
of de Plantjens hem maren toegezonden { want bijna door de geheele Wereld had hij zich 
vrienden gemaakt , om hem te doen bekomen 't geen hem noch ontbrak ) uyt Ooft- en Wcft- 
Indien, Africa, &c. ; onaangezien de geleerdjle Botanici oordeelden , onmogelijk te zijn, 
gewaffen uyt zulke heete Landen in onze koude te doen voortfpruyten , en ten vollen 
gedyen. Doch zijne vlijt en opmerking overwon alle hinderpalen, en zelfs (indien men 
zoo fpreeken mag ) de Natuur ; zoo dat zijnen Bof pronkte met 't geen noyt in onze Ge- 
wejlen gezien Tras, en geloofd wierd , niet te konnen gefchieden. 
Dit bewoog hem, mijl hij geen brood voor vriendenparen, maar zijne moeylijke uytvindin- 
gen geerne aan andere meededeelen wou , op dat ze met gemak mogten verrigten 't geen hem 
zoo veel tijd en arbeyd had gelofl , zijn eerfte Werk niet alleen te overzien , meejl door- 
gaans gantfeh te veranderen ; maar ook zoodanig te vermeerderen , dat wij den Lcezer 
konnen verzeekeren , in de befchrijving der voornaamjle Gewaffen bijna de helft bijgekomen te 
zijn: behahen noch, dat hij, als een goed Geneesmeefter, een zonderling Kruydkenner , 
en Profeffor Botanices in de Groeninglche Hooge School , achter 't berigt van elke Boom' 
Bloem, Plant, &c. heeft bijgevoegd der zeiver krachten, en gebruyk , 't zij tot onder, 
houding der gezondheyd , en voorkoming der ziekten , of andere qualen ; 't zij tot 
geneezing , wanneer men zich van de zelve vind aangetajl : zoo dat dit teegenwoordige Werk 
genoegzaam twee derde deelen vergroot, en geljk als gantfeh nieuw is. 
Daarenboven heeft hij doen afteekenen , zeer eygentlijk naer't leeven, al de Boomen, 
Bloemen, Planten, &c. van eenige aanmerkelijkheyd , welke hij had Jlaan in zijnen of 't 
hoogf! vermaarden en doorluchtiger! Hof te Grocningen. Deeze Afteekeningcn zijn hier op 
't nauwkeurigfle van de Plaatfnijdets gevolgd. 
Dit zeer heerlijk, en met bijzonder groote koften der uytgeevers deezes Druks volvoerd 
Werknw^ nu den Liefhebbers van Hoven, Bloemen, Kruyden hier aange boden : en wij, 
die dit nu fchrijven , derven haar vergewijfen, dat V geld , 't welk ze hier voor uytfc bie- 
ten , hen nooit zal berouwen. Maar moeten haar ook waarfchouwen , willen ze de vrucht 
en 't vermaak harer Gewaffen genieten, dat ze Jliptelijk moeten volgen 't geen de Autheur 
haar heeft voorgefchreeven. De geene , welke geen Hoven hebben , en echter dit Boek zich 
eygen maken , zullen haar de koop niet mi/danken , maar genieten de verluftiging haars 
Gemoeds in 't betrachten van de zeldzaamheeden der Natuur ontrent allerley Gewaffen ; 
en de Printverbeeldingen zullen hunne Oogen verjlrekken voor een Hof in haar huys. Dan 
■noch zullen ze hebben een Doctor aan hare zijde , een Apotheeker binnen haar deur ; 
t'harer geneezing, alsze qualijk gefteld zijnj t'harer nut, om ie aankomfi der krankhee' 
den den wech af re (hijden. 
Meer zeggen wij niet ; wijl iemand , die goede Wijn heeft , geen krans voor de deur 
behoefd te hangen. Dit alleen noch ; wijl des Autheurs Groeninglche Stijl veele Lee- 
zers onfmaakelijk viel , ook zomtijds vrij wat duyflerheyd had , zoo hebben de bekojligers 
deezes Druks eenen gefield , die 't geheele Werk verfchreeven , op een beeter Ichrijfwijs 
gehragt , en de vermeerdering des Autheurs t'elkens op zijne plaats getrouwelijk ingelijft 
heeft : zoo dat wij vertrouwen , de nauwkeurige nu beeter vergenoegen te zullen vinden. 
