B E 
R 
I G T 
eAJN T> EN 
E E Z E R. 
Eele curieufe Liefhebbers der Kruyden, vermonderaars over de konft en 
verborgentheeden der Natuur in en ontrent allerlej GewafTen , heihen 
mij niet zelden geklaagd, datze, door onkunde van aller aart , dikmaal 
dezelve t'eenemaal verlooren, niet alleenlijk in de Winter, maar ook in 
de Zomer; of datze, fchoon ze behouden , echter vruchteloos bleeven, 
of andere ongemakken onderworpen waren. Daar op te gelijk mij vriende- 
lijk verzocht en ernjlig aangepord , dat ik , volgens mijne zeeder d veele ja- 
ren daar in verkreegene kennis, hen tengevalle in fchrift wou Jlellen , hoe zij hunne Boomen, 
Kruyden, Bloemen, &c. bequamelijk zouden kannen bewaren , in hloey onderhouden, 
en dan goede Vruchten daar van winnen. 
Deeze billijke begeerte heb ik noch kannen , noch willen weygeren, om niet alleen de Verzoe- 
kers , maar ook het gantfche Gemeen te. dienen ; en de tijd, welke mij van mijn beroep over- 
fchoot , in dit nuttiglijk te bejleeden. Te liever begaf ik mij hier toe, wijl ik onlangs geleeden 
had gezien, in 't Neederlandfch iets ttytgckomen te zijn, waar in de Edele Hoveniers konir. 
zeer fober op'tTooneelwas gejleld, als te zaamgelapt van veeloaAc, ongewifie, ja onware 
dingen ; zonder eenige eygene ervarentheyd ; behalven , noch veel andere , welke alleenlijk in 
heete , ''niet in onze Neederlandfche of de Hoogdu) tlche Geweften ten gebruyk konnen 
worden gebragt. 
Heb derhalven dit teegenwoordige Werk, als een ware, eygcntlijke, nette Bouwing en 
Waarneeming aller Boomen , Heeltercn , Planten , Bloemen ( waar ontrent ik met een 
gedurige lujl , onophoudelijke arbiydzame oejfening veele jaren langbeezigben geweefl , endaar 
door heb bekomen veele ervarentheyd ontrent allerley GewafTen in haar aangiboorne natuur en 
cygenfchappen ), gewillig met de pen opgejleld, en opentlijk in 't licht doen komen; op dat 
ieder hier nyt mogt leeren, op hoedanig een wijs alle Planten en Boomen tebejlieren zijn, va 
de geleegentheyd der Neederlandfche en Hoogduytlche Luchtjlreek , om er vermaak en voor- 
deel van te konnen trekken. Welke ware en opregte Oeffening tot noch toe, mijns weetens, 
noyt van iemand befchreeven of gemeen gemaakt is. 
De Lcczcr gelieve het derhalven gunjlig aan te neemen; te leezen, te herleezen , zoo zal 
hij gewenfcht nut daar van konnen bekomen, ik heb alles kort voorgemeld , om door w'jdlopig- 
heyd niet verdrietelijk te zijn , eevenwel alles zoo klaar en befcbeydentlijk tlytgedrukt , dat 
ook d'eenvoudigsle nüj zullen konnen verftaan. 
Tot dus verre was onzen Schrijver gekomen , toen de dood, terwijl dit zeer kojlelijk Werk 
reeds in Drukkers handen was om uyt te voeren, hem de jlerjlijkheyd deed verlaten , om de on- 
verder jlijkheyd deelachtig te worden. Wij zullen derhalven hier bij doen V geen wij vertrou- 
wen dat hij zelfs verder zou gezegt hebben. 
In 't jaar 1671. heeft hij uytgegeeven zijne VARE OEFFENING der PLANTEN, 
in quarto Formaat. Zoo begeerig ging dit voort , dat de Drukker Anno i68z het voor de 
tweedemaal herdrukte. Echter was dit Werk onvolmaakt , zoo ten aanzien van 't getal der 
Boomen, Planten, Kruyden, Bloemen, &c. als van de Curieufe waarneeming, op- 
vokking , en voorteeling der zelve. De tijd en gedurige oejfening had hem in veele dingen 
beeter onderrigt ; geleerd 't geen hij te vooren niet wijl ; verzeekerder middelen tot voort- 
planting en onderhouding doen uytvinden : daarenboven hem noch veele Gewaden toege- 
Iragt , welke hem te vooren ontbraken ; 't zij uyt verre Landen hem toegezonden ; 't zij 
door eygene vlijt veranderlijk gewonnen en aangequeekt. Zelfs heeft hij in zijn Groe- 
* * . ningfch 
